De vier van Visegrad

In november 1335 kwamen de Hongaarse koning Karel I Robert, de Poolse koning Casimir III en de koning van Bohemen Jan van Luxemburg samen in Visegrad dat toen het politieke centrum van Hongarije was. De samenkomst vond plaats in het indrukwekkende koninklijke kasteel. Zij spraken er over politieke en economische samenwerking tussen hun landen. Vandaag is Visegrad een dorp van amper tweeduizend inwoners. Het is gelegen aan de oevers van de Donau en ligt op zo’n 45 kilometer ten noorden van de Hongaarse hoofdstad  Boedapest. Op 15 februari 1991, of 650 jaar later, kwamen de Tsjechoslowaakse president Vaclav Havel, de Poolse president Lech Walesa en de Hongaarse premier Jozsef Antall samen in de kelders van de ruïne van het Visegrad-kasteel en ondertekenden er een verklaring tot nauwe politieke en economische samenwerking. Deze landen hadden pas het communistische juk van zich afgeworpen maar waren nog geen lid van de NAVO of de EU.

De landen kozen ervoor om over oude onderlinge conflicten en vijandigheden heen te stappen en de blik te richten op de toekomst. Stabiliteit, veiligheid en welvaart voor de inwoners van Centraal-Europa dienden op de eerste plaats te komen. Dat was in alle opzichten bijzonder te noemen. Immers de Joegoslavische oorlogen, die in de zomer van 1991 uitbraken, toonden aan dat er een reëel risico bestond dat Centraal-Europa eveneens zou worden ondergedompeld in rivaliteit en conflicten over grenzen en etnische minderheden. Tijdens de eerste helft van de 20ste eeuw werd de regio immers geteisterd door vijandigheden, wederzijds wantrouwen en conflicten. Toen Centraal-Europa tussen 1945 en 1989 achter het IJzeren Gordijn verdween, werden de conflicthaarden op bevel van Moskou in de diepvries gedeponeerd. Van genezing was echter geen sprake. Na de implosie van het Oost-Europese staatscommunisme in 1989 besloten de nieuw aangetreden machthebbers er echter voor om het nationalisme af te zweren en te streven naar het kweken van wederzijds begrip en tegemoetkoming.

Dwarsliggers

Thans zijn de vier leden van de Visegrad-groep de dwarsliggers van de Europese Unie. Ze zijn onder meer eensgezind in hun verzet tegen het migratiebeleid van de EU. Vastberaden houden ze hun grenzen gesloten voor de nieuwe migratiegolven die sinds 2015 Europa overspoelen. Van het ‘Wir schaffen das’-beleid van de Duitse kanselier Merkel moeten ze al helemaal niets weten. In de Visegrad-staten is de blik niet langer alleen op de toekomst gericht, maar nadrukkelijk ook op het verleden. Zo zien de Polen zich bijvoorbeeld als de frontstaat in de verdediging van het christelijke Europa tegen de barbaren uit het oosten. De aversie tegen Brussel, Berlijn en Moskou is er sterk aanwezig. In Polen zien heel wat inwoners de Duitsers en de Russen nog steeds als hun aloude vijanden. Hoewel de EU fikse miljardensommen uitbetaald om Polen vooruit te helpen, blijven Poolse bewindslieden en burgers Brussel als onbetrouwbaar en anti-Pools beschouwen. Daarbij komt dat Centraal-Europa altijd het minst bekende deel van Europa geweest is, waardoor het ook nooit helemaal geïntegreerd is in het Europese bewustzijn. De vier landen voelen zich miskend door Brussel.

Daarom is de komst van het boek van de Nederlandse historicus en politieke analist Ivo van de Wijdeven met als titel De spoken van Visegrad zo toe te juichen. Aan de hand van een grondige documentatie en stapels lectuur analyseert hij de geschiedenis van Polen, Hongarije, Slowakije en Tsjechië. Hij doet dat op een bevlogen wijze. Veel wordt hierdoor duidelijk. Voor de meeste westerse landen begint de geschiedenis van deze landen immers pas na de val van het IJzeren Gordijn, alsof deze Oost-Europese staten voordien verstoken waren van iedere vorm van geschiedenis. In de desbetreffende landen echter is het interbellum nog springlevend.

Auteur Van de Wijdeven brengt ons een gedetailleerde observatie van de actuele politieke toestanden in de vier Visegrad-landen. Hij doet dat aan de hand van een gedetailleerde beschrijving van de geschiedenis van vooral het interbellum. Persoonlijkheden als maarschalk Pilsudski, admiraal Horthy, president Masaryk en de geestelijken Hlinka en Tiso bepaalden in hoge mate het verloop van de geschiedenis van hun respectievelijke landen Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije. Zo laat auteur niet na te wijzen op de opvallende gelijkenissen tussen de huidige Poolse leider Jaroslow Kaczynski en Pilsudski, die luidop droomde van zijn Intermarium, een Pools rijk dat zich uitstrekte van de Baltische tot de Zwarte Zee. Gedetailleerd beschrijft Van de Wijdeven het politieke streven van de Hongaarse regent Horthy en de huidige bewindvoerder  Victor Orban. Beiden staken/steken hun nostalgie naar een Groot-Hongarije niet onder stoelen of banken. Na de Eerste Wereldoorlog verloor Hongarije zo maar eventjes twee derde van zijn grondgebied.

Kortom dit boek is een schatkamer voor al wie geïnteresseerd is in de Europese Unie en de geschiedenis van haar Oost-Europese lidstaten. Het vlot geschreven boek vult in ieder geval een zwart gat op. Met kaarten, bibliografie en register.

De spoken van Visegrád | Ivo van de Wijdeven

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

De onbekende geschiedenis van Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije De vier Centraal-Europese landen Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije zijn verenigd in de Visegrád-groep, een naam die verwijst naar een conferentie [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.