De verkeerde doden

Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.

Waren het alleen maar arme stakkers die de oorlog niet meer aankonden en door gewetenloze officieren als voorbeeld werden gedood? Of waren het mannen die hun plicht verzaakten, medesoldaten nodeloos in gevaar brachten en die de noodzakelijke discipline ondergroeven?

WOI-specialist Johan Van Duyse verdiepte zich in het onderwerp, en schreef er een historische roman over, De verkeerde doden.

Afschrikkingsvoorbeeld

Het boek handelt over vier Franse soldaten die tijdens een miezerige augustusnacht in 1915 in een smerige loopgraaf stonden. Dertig meter van hen vandaan, riepen de Duitsers dat ze het oorlogsgeweld achter zich konden laten als ze naar hun kant zouden vluchten.

Twee van hen gingen op de lokroep in en deserteerden. Ze overleefden de oorlog en namen hun plaats in de maatschappij, na een korte gevangenschap, weer in. De twee anderen bleven op post. Ze werden later door de krijgsraad ter dood veroordeeld en door de eigen manschappen terechtgesteld.

Ze waren schuldig bevonden omdat ze de desertie van de twee anderen niet verhinderd hadden, en hen niet hadden neergeschoten. Het waren de verkeerde doden.

Vier verhaallijnen

De twee deserteurs brachten de rest van de oorlog in Duitse krijgsgevangenschap door. Een drama dat de waanzin en onrechtvaardigheid van de oorlog nog eens extra accentueert.

Van Duyse koos voor zijn roman – gebaseerd op deels waargebeurde feiten – voor vier verhaallijnen. Eén van de soldaten zijn verhaal wordt in briefvorm verteld. In zijn laatste brief meldt hij zijn aanstaande executie.

Daarna is de vader van de tweede geëxecuteerde aan het woord. Hij doet er alles aan om de onrechtvaardigheid, zijn zoon aangedaan, door middel van een nieuw proces aan de kaak te stellen. Tevergeefs. Niemand wil hem helpen. Het is vechten tegen de bierkaai.

In de laatste twee verhaallijnen doen de twee deserteurs zelf hun relaas. Ook aan het lot van de vier families wordt ruime aandacht besteed.

Petite histoire

De verkeerde doden kan niet spannend genoemd worden. Dat was ook niet de bedoeling van de auteur, die tijdens het schrijfproces volledig opging in zijn verhaal en meer dan eens zijn verontwaardiging bij monde van de ‘vader’ uit.

Het boek draait grotendeels rond schuld en boete. Het is in de eerste plaats bedoeld voor lezers die zich vragen blijven stellen bij het waarom van bepaalde oorlogsdaden, of zoals Van Duyse zegt: ‘Gemaakte keuzes kunnen doorgaans niet meer worden teruggedraaid. Met het ontrafelen van deze “petite histoire” kwam ik erachter dat de “waarheid” enorm complex is, maar dat mag geen reden zijn om niet te blijven zoeken naar meer verduidelijking en opheldering.’

Voor zijn sober uitgegeven boek deed Van Duyse de nodige opzoekingen in Franse archieven. Het resultaat is deels fictie en deels zuivere geschiedenis. Nog steeds blijven vele zaken omtrent deserteurs onopgelost. Meer en meer is er evenwel een trend om ook hun namen op eretafels en monumenten te vermelden. Een werk dat tot nadenken stemt.

De verkeerde doden is beschikbaar in de Doorbraak-boekenwinkel boeken.doorbraak.be

De verkeerde doden | Johan Van Duyse

Paperback / softback | Nederlands | Oorlogs- en verzetsroman

Vier verkleumde Franse soldaten hadden die augustusnacht 1915 in hun loopgraaf allang genoeg van die oorlog. Twee van hen gingen in op de lokroep van de Duitsers en deserteerden. De twee die niet gingen, werden geëxecuteerd door de eigen Franse troepen omdat zij [lees verder...]

Naar de boekpagina

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.