De teletijdmachine van Lucas Catherine

Wie graag eens verloren loopt en niet bang is van een deugdoende duik in ‘de buik van Brussel’ moet het gelijknamige boekje van Lucas Catherine lezen. In het voorwoord van zijn even instructief als amusant werkstuk vertelt de auteur over de Franse zestiende-eewse filosoof Michel de Montaigne. Die had net als Catherine veel gereisd maar beperkte zich op hoge leeftijd bij het schrijven van zijn laatste werken tot wandelingen in pyjama rond zijn bed.

Catherine heeft in zijn leven continenten doorkruist als inspiratie voor zijn erudiete en kritische werken over Congo en de Arabische wereld. Toen ik hem vorig jaar ontmoette, beweerde hij geen boek meer te willen publiceren.

Nu heeft hij het toch gedaan. Maar daar kwamen geen verre reizen meer aan te pas. Net als Montaigne heeft hij zichzelf een strakke geografische beperking opgelegd; gelukkig voor de lezer minder drastisch. Maar ver heeft hij zich niet van zijn bed verwijderd. Catherine heeft namelijk een boek geschreven over de geschiedenis van zijn eigen wijk, waar hij al heel lang woont en die hij als een vertrouwde binnenzak kent: de Brusselse Vismarkt.

Plein zonder naam

Merkwaardig en amusant is dat iedereen in Brussel de Vismarkt kent, maar dat die onder die naam zelfs niet bestaat. Want de eigenlijke Vismarkt wordt systematisch verward met wat mensen denken dat het Sint-Katelijneplein is. Die ligt in werkelijkheid op het voorplein van de kerk en er achter. Dat is dus niet het grote plein, waar metrostation Sint-Katelijne is. Dat plein heeft geen naam; de twee lange straten die het afbakenen wel: het zijn de Baksteenkaai en de Brandhoutkaai. Bent U nog mee? Op dat plein-zonder-naam was er heel lang een vismarkt, die helaas in 1955 — zoals zovele getuigen van een glorierijk Brussels verleden — werd afgebroken. Er kwam een grote parking voor in de plaats, geheel in de geest van die tijd.

De auto’s zijn er nu gelukkig weg, maar de vishandelaars helaas ook. Al heel lang is er nauwelijks nog vis te koop: er is slechts slechts één visboer overgebleven. 20 jaar geleden waren dat er nog tien. Maar de naam ‘Vismet’ lijkt wel verankerd in het collectieve geheugen. En dat wordt nu geëxploiteerd door visrestaurants, die niet alle van een even grote kwaliteit zijn, niet meer dan bedenkelijke ‘toeristenvallen’ volgens de auteur.

Catherine is geen nostalgicus. Hij noemt zichzelf ‘historicus van Vergeten Zaken’. En alleen al om die ambitie weze zijn naam geprezen door iedereen die van Brussel houdt en de geschiedenis ervan koestert. Want zijn kennis van het verleden van zijn stad is zo grondig, dat de lezer van dit boek de indruk kan krijgen dat hij met de teletijdmachine van professor Catherine terug in de tijd wordt geslingerd. Zijn beschrijving van het Brussel van lang geleden heeft hij niet gezocht in archieven of bibliotheken. Hij heeft vele belangrijke kenners van de stad gekend, en omdat de meeste daarvan nu overleden zijn, heeft hij hun boeken herlezen. Maar vooral gelooft hij in mondelinge geschiedschrijving. Hij heeft zijn hele leven lang zijn oren geduldig de kost gegeven en de ‘vertelselkes’ genoteerd van stamgasten in staminees. Ware of verzonnen verhalen. Als het niet waar is, dan is het toch goed verzonnen, zeggen de Italianen. Je ziet er als lezer de geamuseerde glimlach van Catherine haast bij.

Malle smalle straatjes

Eigenlijk zou iedereen De Buik van Brusselmoeten lezen. Het is puur leesplezier en je leert zoveel op korte tijd, dat je op een andere manier naar de stad leert kijken. Ik ging op stap met het boekje in de hand en kijk nu met een nieuwe blik naar de zogenaamde Vismarkt. Ik ontdek onder de luifels van restaurants wat overblijft van een poort van een vroeger staminet of groothandel. Op de gevel van een huis waar ooit een reder woonde, prijkt nog een stenen zeilbootje. Waar een zeekapitein woonde, is een zeepaard te zien. Hier werden ooit voorhistorische beenderen gevonden en snel was de mythe geboren dat het om een zeemonster ging. Ik ontdek smalle straatjes met malle namen, zoals ‘Naam Jezus’ of ‘Zeehond’, waar een eeuwenoud kapelletje prijkt ter ere van Sint-Rochus, die de stad tegen de pest beschermde.

Hier was ooit de Brusselse haven. Keizer Karel, die de auteur om heel andere redenen niet in zijn hart draagt, komt de verdienste toe van de ontsluiting van Brussel: hij liet een kanaal graven, waardoor boten sneller naar overal konden varen. En tot in het hart van de stad konden leveren. Toen in de 19de eeuw besloten werd om een nieuwe haven buiten de stadswallen te bouwen, werden de dokken gedempt. Er werd een grote verkoophal gebouwd en op het laatst gedempte stuk van de haven kwam de vismarkt. De buurt werd daardoor zo levendig dat ze snel de bijnaam van ‘buik van Brussel’ kreeg, naar analogie met ‘le ventre de Paris’, de naam die Emile Zola aan de Parijse Hallen had gegeven. Alles wat een Brusselse buik kon verlangen was hier te koop en die overvloed werd uitbundig gevierd in cafés en restaurants. Geen wonder dat Jacques Brel naar de explosieve vitaliteit van de buurt refereerde. De mooie tijd dat Brussel bruxellaitis lang voorbij maar wie de moeite doet om met het boekje van Lucas Catherine te verdwalen en goed luistert hoort nog de echo’s van de vrolijke klanken van dansende mannen met hoge hoed en vrouwen in hoepelrok…

De Buik van Brussel | Catherine Lucas

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

In de jaren 1950 sprak men over de markt van Sint-Katelijne en over de Vismet als de Buik van Brussel. Die Buik ontstond na het dempen van de oude havendokken. Een haven in hartje Brussel? Jazeker. Deze vergeten historie begint dan ook bij keizer Karel en de aanleg [lees verder...]



Meer berichtjes van Luckas Vander Taelen

Hoe Donald Muylle de weg wijst naar een betere wereld

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/06/2022
Kris Peeters denkt dat er binnen een aantal jaren een boek zal verschijnen met als titel ‘de Waanzinnige 21st eeuw’, naar analogie met het klassieke historisch werk van Barbara Tuchman over de 14de eeuw. De eerste decennia van onze eeuw lijken een onstuitbare roetsjbaan van onverwachte gebeurtenissen, [lees verder]

Lachen met wokers en complotdenkers

Recensie Luckas Vander Taelen - 01/06/2022
‘De Vrouw met de gouden arm‘ van Filip Huysegems is een meer dan lezenswaardige roman, en dit om ten minste vier redenen, essentieel om een boek aan te bevelen: het is niet alleen relevant, maar ook goed geschreven, met een onverwacht en verrassend einde en met vooral een grote dosis humor. [lees verder]

Weg met de media , leve de pers!

Recensie Luckas Vander Taelen - 24/05/2022
‘Fuck de media, red de pers‘ van Guido Van Liefferinge is een geëngageerd boek, een pamflet haast dat ons met hoogdringendheid attent wil maken op onrustwekkende evoluties in een wereld die hij bijzonder goed kent. De nu 81-jarige Van Liefferinge verwierf naam en faam met bladen als Joepie [lees verder]

Het einde van links en rechts volgens Hind Fraihi

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/04/2022
Als een vermaledijd virus daar niet anders over beslist had, dan zou Hind Fraihi in 2020 vier lezingen gehouden hebben in het kader van de Willy Calewaert-leerstoel. Dat kon dus niet, en dat is bijzonder jammer want wat Fraihi zou verteld hebben, is meer dan interessant.
Dat we dit kunnen stellen [lees verder]

De oorlog van Douglas Murray tegen het woke denken

Recensie Luckas Vander Taelen - 28/03/2022
Douglas Murray is een Engelse auteur die twee boeken schreef met titels als provocerende vlaggen van een niet bepaald politiek-correcte lading: The strange death of Europe (vertaald als Het opmerkelijke einde van Europa bij De Blauwe Tijger) en The Madness of the Crowds. Hij is niet bepaald een [lees verder]

Van Algerije naar Italië

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/03/2022
Joachim Pohlmann is natuurlijk niet zomaar een auteur. Hij heeft een uitgesproken profiel als voormalig woordvoerder van de N-VA, rechterhand van Bart De Wever en huidig kabinetschef Cultuur van Jan Jambon. En een tijdlang schreef hij ook columns voor De Morgen waar hij met sardonisch plezier de weldenkende [lees verder]

De identitaire lasagne van een straatkat

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/02/2022
Yasmina El Messaoudi zal in de Vlaamse mediageschiedenis herinnerd worden als eerste nieuwsanker van allochtone origine. Ze maakte haar debuut bij TV-Brussel (nu Bruzz) in 2008. Momenteel is ze als journaliste actief bij Radio 2 Vlaams-Brabant.
Aangrijpend
Maar met haar succesvolle mediacarrière [lees verder]

Met ervaren gidsen door het Europees doolhof

Recensie Luckas Vander Taelen - 28/12/2021
De titel van het boek van Tijn Sadée en Bert van Slooten over de Europese Gemeenschap: ‘Het Brusselse moeras‘ is wellicht een commerciële keuze omdat dit een smeuïge aanklacht laat vermoeden tegen schandalen en mistoestanden. En dat is het ook, maar dan ook weer niet. Maar het is vooral [lees verder]

Verlos ons van het kwaad: menselijke bom in Brussel

Recensie Luckas Vander Taelen - 30/11/2021
Het minste dat je van ‘Verlos ons van het Kwaad‘ van Joost Vandecasteele kan zeggen is dat het uitermate goed gedocumenteerd is. Dat is geen geringe verdienste, want de materies waarmee de auteur omgaat zijn allesbehalve transparant of eenvoudig. Vandecasteele combineert het verhaal van twee [lees verder]

‘Van waar dit allemaal komt’: Urbanus, het monument uit het pajottenland.

Recensie Luckas Vander Taelen - 20/11/2021
Ik was net geen zestien toen ik op een zaterdagavond in mijn geboortestad A. naar een optreden ging kijken van een nieuwe komiek die nog niemand gezien had. Maar iedereen had van iemand horen zeggen dat hij ongelofelijk grappig was. Alleen zijn naam al, die toch wat anders klonk dan Miel Cools bijvoorbeeld, [lees verder]

De tien geboden van Sammy Mahdi

Recensie Luckas Vander Taelen - 30/10/2021

Ik mocht Sammy Mahdi interviewen op de Brusselse stadszender Bruzz , in tempore non suspecto, toen hij nog geen staatssecretaris van migratie was. Hij was gewoon de voormalige voorzitter van de CD&V-jongeren, die nipt de strijd om het grote presidentschap van zijn partij verloren had van Joachim [lees verder]

Mijmeren met een voormalig Europees president

Recensie Luckas Vander Taelen - 13/10/2021
Lang geleden ontmoette ik Herman Van Rompuy voor het eerst, in de tuin van zijn huis in Sint-Genesius-Rode. Het was zijn broer Eric die me er heen had gelokt, toen ik die met een cameraploeg volgde in een reportage voor het legendarische programma ‘Strip-Tease’ van de RTBF. Het was de eerste, [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.