De stad van de toekomst is zelfvoorzienend

Is het nog nodig om professor in de Internationale Betrekkingen Jonathan Holslag (VUB) voor te stellen? Kort dan. De 34-jarige Holslag is opiniemaker, expert omtrent Azië en columnschrijver voor verschillende (inter)nationale media. Daarnaast verklaart hij zelf een begenadigd tuinman te zijn. In zijn vierde boek opteert Holslag ervoor om zijn kennis van de internationale politiek achterwege te laten en zich volledig te focussen op zijn eerder opiniërende essayistische ervaringen. Mensen die zijn columns kennen, herkennen in dit essay de ondertoon.

De stad van de toekomst …

In dit essay droomt Holslag van een toekomststad met veel groen, minder import uit Azië en voor een herwaardering van eenieders beroep. Het Finse systeem in gedachten zou elke job met evenveel respect bekeken worden. Het maakt niet uit of je leerkracht bent, dan wel advocaat: je krijgt het respect dat je verdient. Dit zien we ook bij de Nederlandse premier Mark Rutte (VVD). In een interview voor regionale zender Noord Holland verwijst hij niet naar landbouwers als ‘boer’ maar als ‘agrarisch ondernemer’.

Mensen zouden ook graag werken: ‘nutteloze’ jobs zouden verdwijnen door de toenemende mechanisering. In deze stad is het heerlijk vertoeven en we krijgen ook de vrije tijd want mensen werken ‘slechts’ zes uur per dag. 

… of van het verleden?

We keren eigenlijk terug in het verleden, een stadstaat die overleeft met een beperkte grensoverschrijdende handel. Hoewel er een polemische vorm van begrip tussen beide heren leeft (lees bijvoorbeeld ‘de bobotaal van de professor’), houdt de Nederlandse opiniemaker en historicus Rutger Bregman vast aan hetzelfde principe. In zijn uiteenzetting op VPRO omtrent de noodzaak van utopische ideeën in een samenleving, wijst hij erop dat een zelfvoorzienende maatschappij naar het verleden moet teruggrijpen. We zijn te afhankelijk geworden van overzeese connecties met Azië.

Deze connecties zijn wezenlijk slecht, volgens Holslag: ze zorgen, ten eerste, voor een kapitaalleegloop naar het buitenland. Bovendien hamert Holslag erop dat we niet egoïstisch genoeg zijn: we verdienen dagelijkse gebruiksvoorwerpen van hogere kwaliteit dan de huidige rommelproducten. We zouden onze smaak moeten gebruiken als wapen tegen de import.

De wil van enkelen …

Er zijn tekenen aan de wand dat het ‘Luilekkerland’ van Bregman en Holslag er aankomt. Talrijk zijn de blogs (‘Why I chose to take 6 months “Innovation Holiday’”’ op Kill The Dinosaur bijvoorbeeld) waarop mensen het verhaal doen omtrent hun aangeboden ontslag. Ze verlaten hun ‘corporate job’ bij multinationals en gaan zelf als ondernemer aan de slag in de maakindustrie of handel. Zo zien ze hun droom in vervulling gaan. Een blik op [email protected] bevestigt deze stelling. Mensen die in de maakindustrie bezig zijn, weten dat ze weinig verdienen maar zijn tevreden met hun job. Het werk maakt hen gelukkig. 

… is niet de wil van velen

Maar – en nu komt de ‘maar’ in het hele verhaal – ik geloof niet in deze zelfvoorzienende economie. Ten eerste zijn er personen die het omgekeerde verhaal vertellen. Er zijn personen die eerder voor het grote geld kiezen dan voor een zelfstandige job. Zo stond vorige maand (15 oktober) een interview met Piet Hein Eek in Metro. Eek is een Nederlandse ondernemer die in kleine oplage meubilair maakt vanuit zijn eigen atelier in Eindhoven. Eind september maakte hij de overgang naar Ikea om designs te ontwerpen voor de Zweedse multinational. De multinational werkt dan toch niet zo afschrikwekkend…

Ten tweede lijkt Holslag in zijn essay een monopolie te leggen op de vrije wil van de mens. Dirk Verhofstadt (Liberales) legt in zijn recensie van het essay de vinger op de wonde, maar gaat er niet dieper op in: ‘Alle mensen moeten deelnemen aan het verbeteringsproject van Holslag opdat dit kans op slagen zou hebben. De wereldeconomie zou pas afnemen wanneer eenieder zou inzien dat de grensoverschrijdende, goedkope economie nadelig is voor een land.’ Hoe kan Holslag ervoor zorgen dat mensen het gigantische arbitragevoordeel ten aanzien van Belgische producten dat momenteel heerst op goedkope Aziatische producten – die bovendien gratis bezorgd worden via Ali-Express of LightInTheBox – zouden afzweren? As history [en John Oliver] has shown, who cares about modern-day slavery? Waarom zou ik geen kwalitatief hoogstaande kledij via het Duitse Zalando of Amazon.com laten bezorgen, wetende dat de prijsdrukking veroorzaakt wordt door uitbuiting van Poolse arbeiders?

Is het, ten derde, ook niet voorbarig nationalistisch of onrealistisch om ervan uit te gaan dat binnenlandse producten kwaliteitsvoller zijn dan buitenlandse? Mijn Franse ‘Klipad’ werkt beduidend trager dan een reguliere iPad. Daarnaast hebben Thomas Thwaites (The Toaster Project) en Marc De Vos (Ongelijk Maar Fair) al aangetoond dat het moeilijk is – zelfs voor kleine producten als een broodrooster of een potlood – om zelf te fabriceren. Zelfs de kleinste onderdelen komen van over de ganse wereld.

Futurama Hypothese 

Vervolgens ontstaat de vraag over de manier waarop we deze zelfvoorzienende economie kunnen bereiken. Wat moeten we in de periode 2016-2054 doen opdat we Holslags Vlaanderen in 2055 verkrijgen? 

Vooreerst vergeet Holslag dat we met een vastliggend bouwplan moeten werken. We starten met Vlaanderen 2015. Ik ben enorme voorstander van de gedecentraliseerde en zelfvoorzienende entiteiten zonder lintbebouwing, met rondom heen een groene gordel van bossen en weiland, zoals Holslag ons als een rad voor de ogen houdt. (Hier past een verwijzing naar Elinor Ostrom uit Governing The Commons of Mancur Olson The Logic of Collective Action ).

Hélas! Dit is ver van de realiteit. België beschikt over een draaischijf van de wereldeconomie: de haven van Antwerpen. Deze overzag dit jaar nog een hoge procentuele stijging op het gebied van overslag. Daar bijkomstig bestaat ettelijke jaren zelfs het bevestigde gerucht dat een treinverbinding tussen Antwerpen en het Chinese Chongqing in de maak is om de handel tussen beide gebieden te bevorderen. Moeten we deze transportwegen afsluiten, ondanks de miljarden dollars aan investeringen?

Zeker lezen en inspireren 

Hoewel ik het oneens ben met Holslags oproep naar minder globale handel, biedt zijn essay en aantal boeiende ideeën. Meer groen en weg met de lintbebouwing. Ik hoop dat met dit essay het debat over de (pessimistische?) toekomst van Vlaanderen én Europa opnieuw wakker schudt. Zoals Dirk Verhofstadt duidelijk maakt, onderscheidt Holslag zich van de pessimistische utopieën met een optimistisch toekomstbeeld. En daar was nood aan!

Horzels Vlaanderen 2055 | Holslag Jonathan

Paperback / softback | Nederlands | Literaire essays

Vlaamse inspiratie voor een sterk EuropaPoliticoloog en schrijver Jonathan Holslag droomt van een betere toekomst voor zijn eigen regio, Vlaanderen. In dit essay daagt hij de lezer uit mee te reizen naar een ideale samenleving, alvorens pragmatisch [lees verder...]

Verschenen. Geen stock meer

Meer berichtjes van Externe Auteur

Safari Eurabia, op zoek naar het nieuwe kalifaat

Recensie Externe Auteur - 11/11/2022
Arthur van Amerongen kende ik door zijn prachtige boek Brussel: Eurabia (2008). Toen ik het voor het eerst in handen kreeg vatte ik bewondering op voor de auteur omdat hij, in de titel van zijn boek nog wel, de uiterst omstreden notie ‘Eurabia’ durfde te gebruiken. In 2015 werd het boek opnieuw [lees verder]

Rusland en het Westen

Recensie Externe Auteur - 17/10/2022
Is het een valide standpunt om de illegale invasie van Rusland te veroordelen, maar toch te stellen dat ook het Westen niet helemaal vrijuit van schuld gaat? De twee Ierse Europarlementariërs Mick Wallace en Clare Daly deden het, gevolgd door Marie-Thérèse ter Haar in haar boek: Rusland en het Westen, [lees verder]

Joris van Rossum over Schopenhauer

Recensie Externe Auteur - 22/09/2022
Het boek De weg terug: Schopenhauer voor een dolende wereld van Joris van Rossum geeft een commentaar op het werk van de Duitse filosoof Arthur Schopenhauer (1788-1860) in dialoogvorm. Van Rossum (1970) studeerde biologie en promoveerde in de wijsbegeerte. Hij is, net als ik, een levenslange bewonderaar [lees verder]

Een fascinerend boek

Recensie Externe Auteur - 07/09/2022
Het boek Delirium van Erick Overveen (pseudoniem voor Erik Geurten) wordt aangekondigd als een ‘literaire thriller’. Hoofdpersoon is Arturo Mulder, een 32-jarige intellectueel, schrijver, getroebleerd avonturier, minnaar en op verdenking van fraude geïnterneerde verteller die het verhaal onthult [lees verder]

Het gesluierde leven van een tienermeisje in Iran: Shohreh Feshtali

Recensie Externe Auteur - 16/06/2022
Shohreh Feshtali (1970) vluchtte in 1993 vanuit Iran naar Nederland. Zij leefde dus de eerste negen jaar onder het bewind van de sjah (tot 1979). De volgende veertien jaar onder het bewind dat Ayatollah Khomeini introduceerde. Dat wil zeggen: een theocratisch schrikbewind. In Nederland bouwde zij vanaf [lees verder]

Zwijg. Waarom woke niet deugt

Recensie Externe Auteur - 22/12/2021
Voor wie zich een beter idee wil vormen van woke en haar gevaren is Zwijg. Waarom woke niet deugt van Paul Boonefaes onmisbare literatuur. Het kan samen met het complementaire Wie wat woke van Walter Weyns worden gelezen.
Discriminatie
Paul Boonefaes is vaak spits en grappig. De hebbelijkheid [lees verder]

De strijd om Europa

Recensie Externe Auteur - 24/04/2021
Wie een recensie schrijft van een boek van een gevestigde geopolitiek opiniemaker moet een dikke huid hebben. In zijn boek De slag om Europa kijkt U-Leiden professor Rob de Wijk naar de opkomst van China, het optreden van Poetin, het verschuivende machtsevenwicht in de wereld en de optie voor Europa [lees verder]

De spin in het katholieke web

Recensie Externe Auteur - 24/01/2021
‘In de grond van mijn hart draag ik altijd sterk de liefde voor de broeders en zusters die niet in volle communio met ons zijn, tegelijkertijd onderga ik het lijden aan een gedeeltelijke communio met hen die mijn broeders zijn’, aldus Johannes Willebrands in een persoonlijk schrijven aan paus Johannes-Paulus [lees verder]

Het fenomeen Wagner

Recensie Externe Auteur - 02/12/2020
Tot spijt van wie het benijdt, hoort Richard Wagner thuis in het rijtje van grote historische figuren. De Duitse componist was onder meer wegbereider van de atonale muziek, en zijn totaalkunst beïnvloedde de schilderkunst (het impressionisme), de literatuur (het symbolisme), de multimediakunst en zelfs [lees verder]

Beluisterde constructies

Recensie Externe Auteur - 10/11/2020
Op het album De Zwarte Rivier van Wannes Van de Velde staat het nummer BRT 7. De tekst gaat zo: ‘Post-modern, avant garde, het is voor mij gebakken brood. Ik geniet van een discussie die mijn intellect vergroot. Ik verleg mijn verste grenzen, word verlichter met de tijd, door de glans van het verheven: [lees verder]

De mogelijkheid van een EU-islam

Recensie Externe Auteur - 16/03/2019
Eind februari vond op de afdeling Encyclopedie van de Rechtswetenschap van de Universiteit Leiden het Bassam Tibi-symposium plaats. Dit symposium was georganiseerd naar aanleiding van het verschijnen van Islamisme en islam, de Nederlandse vertaling van Bassam Tibi’s Islamism and islam (Yale, 2012), [lees verder]

Kop op, Europa

Recensie Externe Auteur - 13/01/2019
Eurocentrisme vinden we overal: van wereldkaarten over de taalkunde naar de politiek. Kop op Europa klasseert dit politieke idee verticaal. EU-sceptici moet ik echter teleurstellen. Wie een werk zoekt dat zijn of haar emotioneel gedreven EU-bashing ondersteunt, is eraan voor de moeite. Het is veel meer [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.