‘De noodzaak van de repressie’: ‘Onverwerkt verleden’ heruitgegeven

In september volgend jaar zal het dertig jaar geleden zijn dat het standaardwerk van Luc Huyse en Steven Dhondt over de repressie verscheen. Dit boek werd recent heruitgegeven met aanvullende bijdragen van Bruno De Wever, Koen Aerts en Pieter Lagrou.

Zonder begrip

Het minste dat kan gezegd worden toen het boek van het duo Huyse/Dhondt verscheen, is dat het niet onopgemerkt bleef. De kritiek vanuit Vlaams-nationale hoek luidde dat het werk een harteloze opsomming was van kille cijfers, zonder ook maar enig begrip voor het lot van de gewezen collaborateurs. Het boek was in de eerste plaats een sociaalwetenschappelijke studie. Die bleek te voorzien in een behoefte, vooral dan bij kinderen van oud-collaborateurs.

Het boek werd een succes en kende in betrekkelijk korte tijd twee herdrukken. Haast dertig jaar later kent het werk nu een tweede leven. Het werd uitgebreid met een stuk of wat aanvullende bijdragen van historici van de opvolgende generatie van de Leuvense socioloog Luc Huyse.

Totaal gebrek aan empathie

Huyse & co moesten het voor hun boek stellen met de bestudering van uittreksels uit het Belgisch Staatsblad. Op de eigenlijke gerechtelijke dossiers berustte toen nog een onwrikbaar embargo. Nu kunnen academische historici zonder probleem de strafdossiers raadplegen.

Ondanks alle kritiek op het werk van Huyse in de jaren negentig van de vorige eeuw, toonde hij wel enigszins begrip. Luc Huyse begreep het lot van de slachtoffers van de straatrepressie. Hij betoogt dat de repressie tijdens de eerste achttien maanden na de bevrijding wel degelijk ontspoord was. Als knaap van acht zag hij hoe in Heule bij Kortrijk huizen werden geplunderd en vermeende collaborateurs bijzonder hardhandig aangepakt.

Thans is er bij de nieuwe generatie historici helemaal geen begrip meer. Zij tonen een totaal gebrek aan empathie en vinden dat de repressie een noodzaak was.

Bibliografie

Laat ons eerst duidelijk stellen dat het boek van Huyse/Dhondt zonder wijzigingen werd heruitgegeven. Van een nieuwe, verbeterde heruitgave is geen sprake. Zelfs de bibliografie werd niet aangevuld. Wel voegde het duo een nieuwe korte inleiding en epiloog aan hun boek toe.

Onder de titel Omzien in verwondering schreef het trio De Wever, Aerts, Lagrou enkele aanvullende bijdragen. Een nieuw ‘boek in een boek’, mét uitgebreide bibliografie, 1992-2020.

De studie van Huyse/Dhondt lag aan de basis van een doorgedreven historische belangstelling voor de repressie en de afhandeling ervan. Het boek zorgde voor een kruisversnelling. Het leidde tot een hele reeks nieuwe werken en studies over de bestraffing van de collaboratie. BRT-journalist Maurice de Wilde had er al een eerste stoot aan gegeven.

In een aanschouwelijk bibliografisch essay bespreekt Bruno De Wever in het kort al deze nieuwe publicaties, academische zowel als niet-academische, die sinds Onverwerkt verleden zijn verschenen. Terecht spreekt hij van een ‘gouden tijdperk’.

Langzaamaan drong in Vlaanderen het besef door dat de collaboratie een misdadig gebeuren was, aldus Bruno De Wever. In Franstalig België bestond op dat punt nooit enige twijfel of verwarring.

Ganshof van der Meersch

In zijn bijdrage maakt Koen Aerts, leerling van Bruno De Wever, de balans op van de repressie. In zijn overzichtelijke bijdrage schetst hij de evolutie van de amnestiegedachte in België en Vlaanderen. Hierbij voegt hij een paragraaf toe over de uitvoering van de opgelegde straffen. Hij deelt de veroordeelden nogmaals (zie zijn vorig werk) in allerlei categorieën. Aerts vestigt er de aandacht op dat de Belgische overheid, en dat in de moeilijkste omstandigheden, alle moeite deed om de rechtsstatelijke principes te doen respecteren.

Hierop borduurt zijn Leuvense collega Pieter Lagrou verder. Deze kleinzoon van de Vlaamse SS-leider René Lagrou maakt het daarbij nogal bont. Lagrou steekt zijn bewondering voor de ‘sisyfusarbeid’ van het repressieapparaat niet onder stoelen of banken: ‘Grondig werk dus, een verbazende efficiëntie en, met het oog op de lange-termijnimpact op de Belgische samenleving, een uitzonderlijke snelheid, die toestond dit verlammende en polariserende proces in goed 3 à 4 jaar af te ronden, (…)’.

Verder mag eenieder weten dat auditeur-generaal Walter Ganshof van der Meersch de grote held van Lagrou is. Ik denk niet dat ie dat sarcastisch bedoelt. Critici van zijn ‘held’ beschouwt hij immers als te kwader trouw.

Nu, ik houd het liever bij het oorspronkelijke boek van Huyse/Dhondt, vol ‘kille cijfers’. Buiten de aanvullende bibliografie van Bruno De Wever bevat de ‘update’ niet veel nieuws.

Onverwerkt verleden | Luc Huyse

Paperback / softback | Nederlands | Oorlog en vrede

Onverwerkt verleden. Collaboratie en repressie in België 1942-1952, verschenen in 1991, heeft het denken over de nasleep van de oorlogsjaren diepgaand en blijvend beïnvloed. 75 jaar na de bevrijding van het land is de honger naar inzicht in [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.