‘De noodzaak van de repressie’: ‘Onverwerkt verleden’ heruitgegeven

In september volgend jaar zal het dertig jaar geleden zijn dat het standaardwerk van Luc Huyse en Steven Dhondt over de repressie verscheen. Dit boek werd recent heruitgegeven met aanvullende bijdragen van Bruno De Wever, Koen Aerts en Pieter Lagrou.

Zonder begrip

Het minste dat kan gezegd worden toen het boek van het duo Huyse/Dhondt verscheen, is dat het niet onopgemerkt bleef. De kritiek vanuit Vlaams-nationale hoek luidde dat het werk een harteloze opsomming was van kille cijfers, zonder ook maar enig begrip voor het lot van de gewezen collaborateurs. Het boek was in de eerste plaats een sociaalwetenschappelijke studie. Die bleek te voorzien in een behoefte, vooral dan bij kinderen van oud-collaborateurs.

Het boek werd een succes en kende in betrekkelijk korte tijd twee herdrukken. Haast dertig jaar later kent het werk nu een tweede leven. Het werd uitgebreid met een stuk of wat aanvullende bijdragen van historici van de opvolgende generatie van de Leuvense socioloog Luc Huyse.

Totaal gebrek aan empathie

Huyse & co moesten het voor hun boek stellen met de bestudering van uittreksels uit het Belgisch Staatsblad. Op de eigenlijke gerechtelijke dossiers berustte toen nog een onwrikbaar embargo. Nu kunnen academische historici zonder probleem de strafdossiers raadplegen.

Ondanks alle kritiek op het werk van Huyse in de jaren negentig van de vorige eeuw, toonde hij wel enigszins begrip. Luc Huyse begreep het lot van de slachtoffers van de straatrepressie. Hij betoogt dat de repressie tijdens de eerste achttien maanden na de bevrijding wel degelijk ontspoord was. Als knaap van acht zag hij hoe in Heule bij Kortrijk huizen werden geplunderd en vermeende collaborateurs bijzonder hardhandig aangepakt.

Thans is er bij de nieuwe generatie historici helemaal geen begrip meer. Zij tonen een totaal gebrek aan empathie en vinden dat de repressie een noodzaak was.

Bibliografie

Laat ons eerst duidelijk stellen dat het boek van Huyse/Dhondt zonder wijzigingen werd heruitgegeven. Van een nieuwe, verbeterde heruitgave is geen sprake. Zelfs de bibliografie werd niet aangevuld. Wel voegde het duo een nieuwe korte inleiding en epiloog aan hun boek toe.

Onder de titel Omzien in verwondering schreef het trio De Wever, Aerts, Lagrou enkele aanvullende bijdragen. Een nieuw ‘boek in een boek’, mét uitgebreide bibliografie, 1992-2020.

De studie van Huyse/Dhondt lag aan de basis van een doorgedreven historische belangstelling voor de repressie en de afhandeling ervan. Het boek zorgde voor een kruisversnelling. Het leidde tot een hele reeks nieuwe werken en studies over de bestraffing van de collaboratie. BRT-journalist Maurice de Wilde had er al een eerste stoot aan gegeven.

In een aanschouwelijk bibliografisch essay bespreekt Bruno De Wever in het kort al deze nieuwe publicaties, academische zowel als niet-academische, die sinds Onverwerkt verleden zijn verschenen. Terecht spreekt hij van een ‘gouden tijdperk’.

Langzaamaan drong in Vlaanderen het besef door dat de collaboratie een misdadig gebeuren was, aldus Bruno De Wever. In Franstalig België bestond op dat punt nooit enige twijfel of verwarring.

Ganshof van der Meersch

In zijn bijdrage maakt Koen Aerts, leerling van Bruno De Wever, de balans op van de repressie. In zijn overzichtelijke bijdrage schetst hij de evolutie van de amnestiegedachte in België en Vlaanderen. Hierbij voegt hij een paragraaf toe over de uitvoering van de opgelegde straffen. Hij deelt de veroordeelden nogmaals (zie zijn vorig werk) in allerlei categorieën. Aerts vestigt er de aandacht op dat de Belgische overheid, en dat in de moeilijkste omstandigheden, alle moeite deed om de rechtsstatelijke principes te doen respecteren.

Hierop borduurt zijn Leuvense collega Pieter Lagrou verder. Deze kleinzoon van de Vlaamse SS-leider René Lagrou maakt het daarbij nogal bont. Lagrou steekt zijn bewondering voor de ‘sisyfusarbeid’ van het repressieapparaat niet onder stoelen of banken: ‘Grondig werk dus, een verbazende efficiëntie en, met het oog op de lange-termijnimpact op de Belgische samenleving, een uitzonderlijke snelheid, die toestond dit verlammende en polariserende proces in goed 3 à 4 jaar af te ronden, (…)’.

Verder mag eenieder weten dat auditeur-generaal Walter Ganshof van der Meersch de grote held van Lagrou is. Ik denk niet dat ie dat sarcastisch bedoelt. Critici van zijn ‘held’ beschouwt hij immers als te kwader trouw.

Nu, ik houd het liever bij het oorspronkelijke boek van Huyse/Dhondt, vol ‘kille cijfers’. Buiten de aanvullende bibliografie van Bruno De Wever bevat de ‘update’ niet veel nieuws.

Onverwerkt verleden | Luc Huyse

Paperback / softback | Nederlands | Oorlog en vrede

Onverwerkt verleden. Collaboratie en repressie in België 1942-1952, verschenen in 1991, heeft het denken over de nasleep van de oorlogsjaren diepgaand en blijvend beïnvloed. 75 jaar na de bevrijding van het land is de honger naar inzicht in [lees verder...]

Definitief teruggetrokken

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

De aantrekkingskracht van Joris Van Severen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 12/09/2021
Binnen de historiografie van de Vlaamse Beweging zijn Cyriel Verschaeve en Joris Van Severen de twee figuren bij uitstek over wie de meeste publicaties werden geschreven.
Terwijl je van de eerste maar moeilijk kunt beweren dat hij nog enige aantrekkingskracht uitoefent, is het tegendeel waar wat [lees verder]

Filip de Pillecyn als journalist tijdens de Duitse bezetting

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/08/2021
Al eerder verscheen er journalistiek werk van Filip de Pillecyn (1891-1962) in boekvorm. We denken dan vooral aan de bundel Kiespijn der ziel (1981), verzameld en ingeleid door Richard Baeyens dat werk bevatte van De Pillecyn verschenen in het interbellum en onmiddellijk na de bezetting (onder meer in [lees verder]

Een vlug vergeten hoofdzonde

Recensie Pieter Jan Verstraete - 11/08/2021
De in 1975 in Stockholm geboren Maria Grund bracht het grootste deel van haar loopbaan door in de film- en mediabranche. Daardoor woonde ze afwisselend in Londen en New York. Thans woont ze op het Zweedse eiland Gotland, en brengt ze haar tijd al schrijvende door. De hoofdzonde is haar debuut als detectiveschrijfster.
[lees verder]

Moord en doodslag in Friesland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/08/2021
 De auteur Anita Terpstra werd in 1974 in het Friese Hallum geboren, en is bedrijvig als journaliste. In 2009 debuteerde ze als misdaadauteur met Nachtvlucht. Voor haar thriller Samen werd ze in 2017 genomineerd voor de Gouden Strop. Daarnaast schreef ze ook enkele non-fictieboeken. 
Altaar
[lees verder]

Adolf Hitler was helemaal geen eenzaat

Recensie Pieter Jan Verstraete - 25/07/2021
In haar nieuw boek vertelt de Duitse historica Heike B. Görtemaker op overtuigende wijze en aan de hand van een overweldigende hoeveelheid bronnenmateriaal hoe de Duitse dictator Adolf Hitler zich met een hechte kring vertrouwelingen omringde, die hij als zijn surrogaatfamilie beschouwde. Zelfs na de [lees verder]

Samuel Morse bestond echt, en het is zijn code

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/07/2021
Het voorliggende verhaal behoort tot het domein van de literaire fictie. De Amerikaan Samuel Morse (1791-1872) bestond echter echt en ook delen van zijn leven en werk zijn gebaseerd op historische bronnen. Het lag echter niet in de bedoeling van romanschrijfster Nathalie Briessinck, die eerder debuteerde [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.