De nieuwe natuurkunde sprak Duits

In de Verenigde Lage Landen die Bart De Wever beoogt, is wetenschappelijke samenwerking en verwantschap een steunbeer. Die dateert van jaren her.

De hoogste natuurkunde

De Nederlandse Nobelprijswinnaar Hendrik Lorentz was de voorzitter van de Solvay-conferenties, samengebracht en betaald door Ernest Solvay, waar tientallen jaren de hoogste natuurkunde spetterde. De linkse astrofysicus Marcel Minnaert, Vlaming, collaborateur in 14-18, banneling in Nederland en hoogleraar in Utrecht, was een vriend des huizes van het echtpaar Ehrenfest-Afanassjewa. Hij, Jood uit Wenen. Zij, orthodox uit Petersburg. Jonggehuwden gepassioneerd door de nieuwste natuurkunde in Göttingen en Tübingen en de Duitstalige geleerden die de oude fysica guillotineerden.

Een fijn CV

Margriet van der Heijden breekt met haar aantrekkelijke boek over het geleerdenechtpaar Ehrenfest-Afanassjewa binnen in het haartje-pluk tussen Bart Van Loo en de academische historici over ‘De Bourgondiërs’. Een succes met een Franse en een Duitse vertaling en 250.000 stuks verkocht. De vakmensen verwijten Van Loo dat hij de hoge Bourgondiërs bejubelt en de massa wegknipt. De experts wroeten, zweten, redigeren en vergrijzen in de universitaire silo. Bart Van Loo maakt hoogstaande historische letterkunde. Hij bedenkt bijvoorbeeld dialogen van Filips de Goede, diens stam en de hovelingen. Verzinsels met nut om een boeiende tijd te herscheppen. Hij past bij de Engelstalige literaire bollebozen die historisch onderzoek van academische scherpte koppelen aan bestsellers. Slechts vijf namen: Simon Schama, Barbara Tuchman, Anne Applebaum, Tom Holland en Hilary Mantel.

Margriet van der Heijden bezit de wetenschap én het schrijftalent. Zij is een Nederlandse deeltjesfysicus. Getraind in hét wereldcentrum, de CERN in Genève. De wetenschapsjournaliste van NRC Handelsblad, schrijft non-fictie kinderboeken (De wiskundetrompet) en doceert aan het Amsterdam University College. Een fijn CV. Zij past bij de zurige experts door haar opleiding, en overklast ze door haar woordkunst.

Verrukkelijk

Denken is verrukkelijk is een saaie titel, maar laat u dat niet afschrikken. Het leven van Paul Ehrenfest en Tatiana Afanassjewa is meer dan boeiend. Zeker voor belangstellende leken voor de natuurkunde in de twintigste eeuw. Na omzwervingen, hij Joodse Wener, zij Russische uit Petersburg en bourgeoise, belanden zij in Nederland. Toen een bron van de nieuwste natuurkunde met vijf Nobelprijswinnaars in weinige jaren, met als uitschieters Hendrik Lorentz en Heike Kamerlingh Onnes in Leiden.

Ehrenfest is dol op de natuurkunde, een passie ook van zijn echtgenote, die zich ontwikkelt tot een pionier van de wiskundedidactiek. De natuurkunde in de eerste helft van de twintigste eeuw sprak Duits en was het intellectuele honk van veel Joden. Paul Ehrenfest was een eersterangs kennismakelaar en bouwde vanuit Leiden, in zijn ruime Russisch-geïnspireerde huis, met tuin, ontworpen door Tatiana, een internationaal netwerk uit met uitmuntende vriendschappen als deze met Albert Einstein, de Vlaamse zon-astronoom Marcel Minnaert (en schrijver van tot vandaag in Nederland populaire natuurwetenschappelijke boeken voor de massa), de club van Ernest Solvay.

Op de muren van de logeerkamer verschenen de namen van 16 zwaargewichten in de fysica, waaronder een resem Nobelprijswinnnaars, die genoten van de gastvrijheid van de Ehrenfests. Avondenlang werd ten huize gedebatteerd over de nieuwste inzichten van de quantummechanica, de relativiteitsleer, de atoomstructuur. Paul Ehrenfest, een klinkende stem in de theoretische natuurkunde, bezat de gave van het onderricht. Zijn Leidense studenten droegen hem op de handen want hij was grappig, inlevend, kameraadschappelijk, onderlegd en de vriend van de groten die de Nieuwe Natuurkunde bedachten.

Kleinsteeds

Tatiana Afanassjewa leed onder het contrast tussen Petersburg en het kleinsteedse Leiden, met zijn grijze lucht, plensbuien, poldervelden alom, en vooral door het grote verschil tussen wat vrouwen in Petersburg, reeds jaren voor de revolutie, konden studeren en maatschappelijk betekenen. In Leiden zag zij de echtgenotes van hoogleraren, vaak met een indrukwekkende opleiding, die verpieterden als vrouw des huizes. Rusland was voor de revoluties (mensjewieken, bolsjewieken) een pre-industriële staat met durvende ondernemers en wetenschapslui. De USSR was een pijnlijk toeval, geen dwingende uitkomst.

Denken is verrukkelijk is verkrijgbaar in onze online boekhandel.

Denken is verrukkelijk | Margriet van der Heijden

Hardback | Nederlands | Historische biografieën

Paul Ehrenfest groeide op in een joods middenstandsgezin in Wenen. Tatiana Afanassjewa kwam uit een welgestelde familie in Petersburg. Hun liefde voor de natuurwetenschappen bracht hen aan het begin van de twintigste eeuw bij elkaar en voerde hen naar Leiden. [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

Weg met Balthasar Boma, leve ondernemer Ignace Van Doorselaere!

Recensie Frans Crols - 28/09/2022
Balthasar Boma is de enige ondernemer die alle Vlamingen kennen, maar eigenlijk zou dat Ignace Van Doorselaere moeten zijn. Je krijgt er twee voor de prijs van één. Deze braderie weegt twee boeken over ondernemen: De Essentie van Ignace Van Doorselaere en het engelstalige Woke Inc. van Vivek Ramaswamy. [lees verder]

De wiegen van de wetenschap

Recensie Frans Crols - 30/08/2022
Ja, u leest het goed, geen wieg wel wiegen. Maand na maand miezert smaad op de westerse eigendunk. De analyse met de vernietigende inzichten over China is pas lauw of de prediking hoe Afrika zijn noorderbuur zal klem rijden bezet de boekentoptien. De Hottentot met het geschrift hoe het gregoriaans daar [lees verder]

Mandeville: de Vlaamse vader van de economie

Recensie Frans Crols - 26/07/2022
Vlaanderen is braakland voor filosofen als Augustinus, Descartes, Hobbes, Kant en Hegel. Wel is er het (onbekende) vaderschap van Bernard Mandeville, een Vlaamse Nederlander, die Adam Smith, David Hume en Charles Darwin inspireerde.
Niet 1 Vlaming op 100, noch 1 liberaal op 1000, zeker geen 1 op [lees verder]

Lezen en schrijven zijn mirakels

Recensie Frans Crols - 10/07/2022
Schattingen van het ontstaan van taal variëren van 50.000 jaar tot 1,9 miljoen jaar. Lezen en schrijven van 26 gecombineerde hanenpoten zijn mirakels.
Deze tekst is een combinatie van 26 hanenpoten op een bladzijde of een scherm die voor u zinnen vormen met een betekenis. Schrijven is van een [lees verder]

Woody Allen en de Vlaamse Beweging

Recensie Frans Crols - 03/06/2022
Messianisme is een Joodse traditie en voortgang die uitwaaierde. Het is Bijbels, christelijk, marxistisch, ecologisch, Vlaams, actueel. Je vindt messianisme in eigen dosissen bij Franz Kafka, Martin Buber, Karl Marx, Woody Allen, Greta Thunberg, Bart De Wever en Tom Van Grieken.
Een sliert messianisme [lees verder]

Lenin, plunder de plunderaars

Recensie Frans Crols - 17/05/2022
De titel is een vondst, de omslag toont een leeuwachtige hondenkop in Vlaamse kleuren met een zweem rood. Uitgeverij EPO publiceert ‘Debatfiches van de Vlaamse elite’. De Vlaamse Osservatore Proletaro (EPO staat voor Education Prolétaire, Proletarische Opvoeding) groepeert denkend klein [lees verder]

Rusland, de hel van Dante

Recensie Frans Crols - 10/05/2022
Scheldwoorden passen niet bij een boekbespreking. Je moet je bij de bundel van Bill Browder hoofdstuk na hoofdstuk verbijten. De top van Rusland is melaats met korstendikke leugens en zwavel.
De Goddelijke Komedie
‘De stromen bloed die uit hun wonden dropen, vormden, tezamen met hun [lees verder]

De kudde graast verder

Recensie Frans Crols - 20/04/2022
Eén buitenbeen is geen doorbraak. De Vlaamse pers blijft een weide met een ampele kudde. De oplossing is Nederland.
Wat is een kopblad? Het antwoord vindt u achteraan, gelieve toch eerst enkele paragrafen te lezen. Luc Pauwels is een crème van een VRT-journalist, met zijn reportages, dossiers [lees verder]

Matthias Desmet ‘De psychologie van totalitarisme’ en het Ministerie van Waarheid in Moskou

Recensie Frans Crols - 08/03/2022
De oorlogsroes van de Russen weerkaatst het rijzende totalitarisme van het Kremlin. Na de drollige Stalin en Hitler is Poetin dé moderne totalitair, een man met het lijf en de kop van de hoofdacteur van een kantoorsoap. Het gevaarlijkste type.
Transhumanisme
Een koene en modieuze denker [lees verder]

De kerk trilt los van Vlaanderen

Recensie Frans Crols - 01/03/2022
Kerkelijk had 1962 een primeur, een diepteduik met een onderzoeksboek in de Vlaamse Kerk door gewijden en leken. Zestig jaar later volgt een herhaling met ‘De Kerk in Vlaanderen’. Luidt de titel over 60 jaar ‘De Islam in Vlaanderen’ bij gebrek aan Kerk?
Verzwakking
In [lees verder]

Waarom de wereld niet sneuvelt

Recensie Frans Crols - 15/02/2022
‘De wereld in 2050 kapot’. Groene catastrofisten verspreiden dergelijke profetieën. De werkelijkheid is verwarrender én veerkrachtiger dan het refrein ‘Het einde is nabij’. Een wijs boek vindt de weg.
Homo Deus, ja u en ik zijn Mensgoden, staat tussen mijn boeken. Het [lees verder]

Christendom voor iedereen

Recensie Frans Crols - 01/02/2022
Een Leuvense nieuwtestamenticus schreef een meeslepend boek over het christendom ontluikend in de Grieks-Romeinse wereld. Een medicijn tegen moedeloosheid en nietsisme. Iedereen in Vlaanderen is cultureel christen.
Tegen moedeloosheid en kromdenken
Traditie en herbronnen zijn champagne tegen [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.