‘De nieuwe Alva’: Hanns Albin Rauter

De Oostenrijker Hanns Albin Rauter (1895-1949) was tijdens de Tweede Wereldoorlog de Höherer SS- und Polizeiführer  en meteen de hoogste SS-vertegenwoordiger in het bezette Nederland dat een hard burgerlijk bestuur opgelegd kreeg; dat in tegenstelling tot ons land dat samen met Noord-Frankrijk een militair bestuur kende.

Zilverspar

Zonder meer was Rauter de meeste beruchte en gevreesde man in bezet Nederland. Rijkshistoricus Loe de Jong sprak over hem als de ‘nieuwe Alva’ en de ‘gier uit de Alpen’.

Fysisch had Rauter dan ook alles mee om er niet bepaald vrolijk uit te zien: een lange gestalte (1,96 m), pezig lichaam, een gezicht vol littekens en een keihard karakter. In alle gevallen was hij niet alleen bikkelhard en meedogenloos maar ook berekenend, listig en gehoorzaam. Van hem moet ook wel gezegd worden dat hij in tegenstelling tot veel van zijn collega’s zich tijdens de bezetting niet verrijkte of corrupt was. Aan liederlijke uitspattingen deed hij niet mee. Hij leefde sober te midden van zijn jonge gezin — zijn vrouw was 22 jaar jonger.

Zijn naam staat echter synoniem voor naziterreur. De boomlange Rauter was in Nederland direct verantwoordelijk voor het bloedig neerslaan van de Februaristaking (1941) en de april-mei stakingen van 1943, de deportatie van de joden uit Nederland, de inschakeling van de Nederlandse bevolking in de Duitse oorlogsindustrie, de vervolging en liquidatie van het verzet en de tientallen sluipmoorden (operatie Silbertanne  of zilverspar) op tegenstanders van het Derde Rijk.

Karinthië

Het wekt dan ook verbazing dat er tot nu toe nog geen biografie over Rauter bestond — we zijn echter hier in hetzelfde bedje ziek: ook bij ons bestaan er nog geen degelijke biografieën van generaal von Falkenhausen en Eggert Reeder, toch de twee belangrijkste vertegenwoordigers van de bezetting.

Er werden wel tal van pogingen ondernomen om tot een Rauter-biografie te komen, maar ze haakten allen af daar het archiefmateriaal te omvangrijk is. Tot de gepensioneerde journalist Theo Gerritse er in 2008 zijn schouders onder zette. In tien jaar tijd schreef hij een gedegen en uitputtende Gesamtbiographie  of beverbiografie van Rauter. Indrukwekkend is zijn lijvige biografie in elk opzicht. Zijn boek beschrijft het leven van zijn onderwerp van de wieg tot aan de terechtstellingspaal: van Klagenfurt tot Scheveningen.

Gerritse is de eerste die het leven van Rauter voor de Tweede Wereldoorlog beschrijft. Zijn onderzoek gaat terug vanaf het tijdstip dat zijn voorvaderen zich vanuit de Balkan in Klagenfurt vestigden. In het Habsburgse rijk groeide hij op in een bemiddeld gezin met uitgesproken antisemitische en Groot-Duitse sympathieën. Als student ingenieur meldde de jonge Rauter zich in 1915 aan als oorlogsvrijwilliger. Zijn frontervaringen waren voor officier Rauter bepalend voor zijn verdere leven. Als lid van een vrijkorps en rechtse milities vocht hij na de oorlog in Karinthië en Opper-Silezië, alsook tegen de binnenlandse vijanden van de rompstaat Oostenrijk.

‘Vuur’

De vernederingen van het Verdrag van Versailles (1919) maakten hem ‘hard’ (‘Dann wird man hart’) zoals hij op zijn proces zei. Begin jaren 1930 zocht Rauter toenadering tot de nationaalsocialisten, eerst met die in Oostenrijk, daarna in Duitsland. Kort na de aanstelling in 1933 van Hitler tot rijkskanselier vestigde hij zich definitief in Duitsland. Daar werd Rauter omwille van zijn fysiek en zijn gedegen organisatietalent door SS-Reichsführer Heinrich Himmler opgemerkt. Hij zorgde ervoor dat Rauter binnen de SS-structuur een steile carrière maakte, en het tot brigadegeneraal bracht en zo in 1940 naar Nederland verhuisde. Rauter had evenwel geen enkele politie-ervaring maar dat deed er niet toe. Bepalend was dat hij loyaal was en strikt Himmlers bevelen uitvoerde. Rauter stelde zijn chef niet teleur.

Op zijn proces maakte de aanklager hem meteen duidelijk dat de dood met de kogel op hem wachtte. Rauter had zichzelf hierop voorbereid en verwachtte dat de doodstraf uitgevoerd zou worden. Hij bekende schuld, maar toonde geen berouw en kreeg alle gelegenheid zich te verrechtvaardigen. De beklaagde wist van de bezettingstijd duidelijk meer af dat zijn rechters.

Tijdens de uitvoering van zijn doodvonnis weigerde hij een blinddoek. Zelf gaf Rauter aan het vuurpeloton bevel in het Nederlands: ‘Vuur’. Tot verbazing van de toeschouwers en de pelotonscommandant gaven de uitvoerders gehoor aan het bevel en vuurden. Een laatste maal had Rauter zijn dominerende persoonlijkheid laten gelden.

Het boek bevat 129 bladzijden met eindnoten, bibliografie en register.

Rauter | Gerritse Theo

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

Gitzwarte biografie van de man die zonder enig berouw de taken van SS- leider Heinrich Himmler uitvoerde in Nederland. Hanns Albin Rauter (1895-1949) was tijdens de Tweede Wereldoorlog de meest gevreesde en gehate vertegenwoordiger van de Duitse bezetting [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.