De natie, de dwarsdenker, Defoort

Historicus Eric Defoort (1943-2016) speelde een kleine tiental jaren een richtinggevende rol in de niet-partijgebonden Vlaamse beweging én in de Vlaams-nationale partijpolitiek. En als het om de natie ging wierp hij zich op als vrijmoedig en talentrijk polemist. Vooral dat aspect wordt – twee jaar na zijn dood – in herinnering gebracht door een bescheiden boek, dat de overledene huldigt zonder hem te ‘ver-heiligen’.

Uitmuntend idee

Het was een uitmuntend idee van de onvermoeibare voormalige VVB-voorzitter Guido Moons, zoon Hendrik en uitgeverij Doorbraak om een boek uit te brengen ‘omtrent’ Defoort. Dat woordje ‘omtrent’ staat voor het bescheiden opzet: een beknopte biografische schets, en enkele destijds spraakmakende teksten van Defoort zelf.

Want de historicus zat hoegenaamd niet in een ivoren toren, en blijkbaar zelfs te weinig om een volumineus oeuvre bijeen te schrijven. Hij vond het allicht plezieriger – en vermoedelijk ook zinvoller – aan de maatschappelijke weg te timmeren met een indrukwekkende stroom opiniebijdragen en toespraken, die tegelijk getuigden van zijn geweldige belezenheid én zijn diepe overtuiging. Die teksten waren vaker wel dan niet gekruid met een behoorlijke dosis provocatie, en zo had Defoort ze graag. Zijn beste polemische stukken waren dan ‘mooi én meedogenloos’: stijlvol én vlijmscherp. Hij was zeer zeker geen kleurloze ‘man zonder eigenschappen’, maar ging graag door het leven als een vat vol paradoxen. Als ‘meer vrijbuiter dan ploegspeler’ wist Doorbraak-uitgever Karl Drabbe, zelf oud-student van Defoort, hem raak te typeren.

De biografische schets, door collega-historicus en vriend Nico van Campenhout, laat – hoe beknopt ook – de merkwaardigste paradoxen tot hun recht komen. Francofiel flamingant, essayistisch historicus, ongelovig evangelist, progressist met zowel anarchiserende als conservatieve trekjes. Stille doch aandachtig beluisterde kracht achter de schermen, doch evenmin van enige ijdelheid gespeend. Onmiskenbaar geëngageerd, maar ook een ‘boeiende speelvogel’.

Clichés en paradoxen

Terecht gaat Van Campenhout wat dieper in op de vraag of hij daarom een ‘intellectueel verdwaald in de politiek’ mocht worden genoemd. Terecht ook vergelijkt hij hem met die andere ‘onconventionele enkeling’, intellectueel in de politiek: wijlen François Perin, die ook verschillende politieke wateren doorzwom alvorens te eindigen als ‘rattachist’.

Zoveel is zeker: Defoort vertoonde – én cultiveerde – aspecten genoeg om iedereen te ergeren die niet verder kan of wil denken dan gangbare clichés; tegelijk en evenzeer inspireerde hij daarmee tot kritisch nadenken al wie bereid is om te erkennen dat een hele wereld van ideeën en feiten bestaat buiten het eigen grote gelijk.

Nog zo’n paradox was Defoorts zelfbeschrijving als ‘sociaaldemocraat en Vlaams-nationalist’ waarmee hij in 1995 een scherpe polemische bijdrage ondertekende over de ‘progressieve kreten’ van zovele Vlaamse intellectuelen (van zijn en vooral volgende generaties) die gruwen van alles wat naar Vlaanderen verwijst. Die tekst bevat ook ruim twintig jaar later nog behartenswaardige ideeën, en katapulteerde hem destijds verrassend snel naar het ondervoorzitterschap van de toenmalige Volksunie.

Of wat volgde nog een paradox mag worden genoemd dan wel een heuse en pijnlijke tegenstelling, is een boeiende vraag. Toen de Volksunie rond de voorbije eeuwwisseling steeds verder en uiteindelijk fataal werd verscheurd door interne onenigheid ontpopte ‘progressist’ Defoort zich tot ‘het stormachtige brein achter de Oranjehofgroep’ waaruit later de N-VA zou groeien. Geen wonder dus dat in het boek ene Bart De Wever eer betoont aan een van de ‘founding fathers’ van zijn partij.

Diepvriesvak

Voor wie niet door partijdige ‘hybris’ is verblind rest daarentegen anno 2018 vooral de prangende vraag wat Defoort – als voormalig ‘sociaaldemocraat en Vlaams-nationalist’ – nu zou denken over de partij die hij mee hielp stichten, maar die inmiddels resoluut rechts is geworden en haar nationalistische wortels achteraan in het diepvriesvak heeft gestoken. De tien teksten van Defoort die voor dit boek werden geselecteerd laten het antwoord open; ze zijn daarom niet minder leesbaar en leerrijk.

Als het om de natie gaat is een uitgave van Doorbraak en beschikbaar in onze webwinkel.

Als het om de natie gaat |

Paperback / softback | Nederlands | Cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis

Hoewel dit boek aanvangt met een portret van Eric Defoort, geeft dit geen volledig beeld van zijn leven en werk. Wel biedt dit boek de ideeën van Eric Defoort omtrent natie en identiteit. Het boek verzamelt een aantal teksten, toespraken, overwegingen en opinieartikels [lees verder...]

Uitverkocht

Meer berichtjes van Edi Clijsters

Flaneren tussen droom en werkelijkheid

Recensie Edi Clijsters - 04/12/2020
Een bekende en terecht gelauwerde schrijver die een novelle wijdt aan een wereldberoemde schrijver en diens menigvuldige incarnaties… Kan dat goed gaan?
De eerste, Antonio Tabucchi: een Italiaan die in de loop der jaren professioneel, affectief en tenslotte ook administratief steeds meer Portugees [lees verder]

Als De Man is in het Plan

BlogEdi Clijsters - 29/12/2018
De jongste turf van de Nederlandse historicus Jan-Willem Stutje is waarachtig niet de eerste noch de enige biografie van Hendrik de Man (1885-1953). Maar wel de meest volledige en de meest kritische. En bovendien de meest uitdagende, omdat ze doorspekt is met vragen die Stutje zichzelf en de lezer stelt [lees verder]

De natie, de dwarsdenker, Defoort

BlogEdi Clijsters - 18/12/2018
Historicus Eric Defoort (1943-2016) speelde een kleine tiental jaren een richtinggevende rol in de niet-partijgebonden Vlaamse beweging én in de Vlaams-nationale partijpolitiek. En als het om de natie ging wierp hij zich op als vrijmoedig en talentrijk polemist. Vooral dat aspect wordt – twee jaar [lees verder]

Touwtrekken om ‘de toekomst van het verleden’

BlogEdi Clijsters - 20/10/2018
De Canvas-reeks Kinderen van de repressie haalde in de herfst van vorig jaar elke week ongeveer een half miljoen kijkers. De reeks was niet alleen succesrijk; ze heeft ook indruk gemaakt, en heel veel reacties losgeweekt, al was dat buiten het bereik van de camera’s. De reeks toonde – vanzelfsprekend [lees verder]

Spot en spijt in de spiegel

BlogEdi Clijsters - 28/10/2017
Een politieke geschiedenis van België ? Ach, dat is nu eenmaal het soort promo-overdrijving dat een ambitieuze uitgever graag in de mond neemt; een ervaren lezer kijkt daar doorheen. Iets als ‘een tegendraadse kijk op enkele kantelmomenten in de geschiedenis van de ‘communautaire’ [lees verder]

Zwalpend tussen krekel en mier

BlogEdi Clijsters - 29/11/2016
In de ‘proloog’ tot hun ‘economische geschiedenis van België’ leggen historici Buyst en Smeyers meteen de vinger op de wonde: “België bevindt zich in crisis, zo klinkt het met de regelmaat van een klok. Die klok slaat al honderd jaar hetzelfde uur”. Hoe is zoiets [lees verder]

Lachen om/vanuit Europa

BlogEdi Clijsters - 31/08/2016
Je hoeft geen zomerhater te zijn om ook in deze tijd van het jaar te genieten van een goed boek, een serieus boek zelfs. Zeker als dat serieuze boek handelt over … de lach. ‘Het grote boek over onze worsteling met ironie’, noemt de uitgever het, maar dat zegt lang niet alles. Het is [lees verder]

Braaf Brusselboek

BlogEdi Clijsters - 31/07/2016
Brussel, Brussel, en nog eens Brussel. Officieel hoofdstad van het koninkrijk België, van Vlaanderen, van de Franse Gemeenschap, van zichzelf, en – absoluut onofficieel – ook van de Europese Unie. Al meer dan een eeuw lang inzet van felle en uiteenlopende controverses tussen Nederlands- en Franstaligen. [lees verder]

‘Zich laten doodschieten is geen kunst’

BlogEdi Clijsters - 09/07/2016
Tachtig jaar geleden probeerden Spaanse hogere officieren de democratisch verkozen centrumlinkse regering via een ’traditionele’ staatsgreep aan de kant te schuiven; maar hun pronunciamiento verliep niet volgens plan. In het uiterst gespannen en gewelddadige politieke klimaat dat in Spanje [lees verder]

Gedreven en afgedreven

BlogEdi Clijsters - 26/06/2016
Van een biografie verwacht je niet dat ze ‘spannend’ is, of ‘ontroerend’. Je mag wel verwachten dat ze de essentiële lotgevallen, ideeën en karaktertrekken van de ‘gebiografeerde’ tot hun recht laat komen. Kortom: dat de figuur waarover het boek gaat, tot leven wordt gebracht.
Dat [lees verder]

Europa als vlucht voorwaarts

BlogEdi Clijsters - 19/06/2016
Op de lagere school werd (wordt??) het ons al ingelepeld: het legendarische rijk van Karel de Grote (een Belg, uiteraard) werd in 843 opgedeeld tussen zijn drie zonen. Het ‘middenrijk’ (tussen oost en west), van de Noordzee tot Noord-Italië, verviel in vele kleine stukken en werd in de volgende [lees verder]

Sprekende portretten

BlogEdi Clijsters - 11/06/2016
‘Een great flemish novel zoals die zelden wordt geschreven’ noemt Joël De Ceulaer dit boek. Komend van een notoir scepticus is dat een geweldig compliment, en het is nog verdiend ook. Het boek is een indrukwekkende prestatie: het vervlecht driekwart eeuw eigentijdse geschiedenis (of althans segmenten [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.