De les gespeld: liefde voor taal!

Nu de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) na al die jaren tot de plotse vaststelling komt dat hun omschreven grammaticale regels de toetst der werkelijkheid niet doorstaan – gebruikers van de taal hanteren de spraakkunst anders dan verwacht – lijkt het boekje met de alleszeggende titel Liefdesverklaring aan de Nederlandse taal een stille terechtwijzing. Iemand wijzen op spellingsfouten wordt ooit nog strafbaar. Gelukkig is er Mira Feticu die ons het belang van taal voorhoudt in – hoe kan het anders – een prachtige, poëtische schrijfstijl.

Taal is de basis van je identiteit. Dus: veronachtzaam haar niet, verwaarloos haar niet.
Dat is wat de Roemeense Mira Feticu ons leert. ‘Taal is ook een god, die je moet aanbidden en temmen.’ Zestien jaar woont zij inmiddels in Nederland en in die relatief korte tijd schreef zij vijf boeken. In het Nederlands. En alle vijf zijn ze liefdesverklaringen aan de taal.

Anders kijken

In 43 korte ‘taalmijmeringen’ – met titels als ‘Taal en vrijheid’, ‘Taal en onmacht’, ‘Taal als wapen’, ‘Taal en rijkdom’ –  leert ze ons ànders kijken, luisteren, proeven.
Mira debuteerde met gedichten en dat merk je meteen: haar gevoeligheid met woorden is vaak verrassend maar altijd raak. Treffend. Feticu doet ons nadenken over taal. Wij die onze moedertaal met de papfles ingegoten kregen, vinden te veel woorden en uitdrukkingen te van-zelf-spre-kend, terwijl ze voor haar vaak vraagtekens lijken die ze wil rechttrekken tot een uitroep. Ook al blijft die dan nog onzeker klinken.

In haar inleiding heeft Mira Feticu het over een ‘helende taal, waar een genezende werking vanuit gaat, een taal die sust en troost, een taal ook waarin ik veel over pijn schreef. Een liefdesverklaring, ja, maar liefde betekent ook pijn.’ Het is een verwijzing naar haar boek Al mijn vaders waarin ze het misbruik en de verwaarlozing tijdens haar jeugdjaren beschrijft en de schuldigen onderbrengt in de hel van Dante. De pijn van het verleden.

Tennis

Tijdens een eerste bezoek van haar Roemeense ouders aan Nederland beseft ze plots, wanneer ze in de auto Nederlands praat, dat het haar kalmeert: praten in een taal die haar ouders niet begrijpen doet haar bloeddruk dalen, schept afstand, beschermt haar, geeft kansen, ze komt erdoor tot rust Ze praat Nederlands met haar man, terwijl haar ouders niets begrijpend op de achterbank zitten. ‘Ik blijf maar ratelen en mijn man speelt het spel mee. We tennissen met Nederlandse woorden. Mijn ouders zitten achterin en kunnen geen antwoord geven, ze kunnen geen bal slaan. Ze kunnen niet slaan.’ De taal redt me, schrijft ze. ‘Ik besta omdat ik Nederlands spreek. Ik ben iemand.’

Toen ik vandaag een bloem verpotte, heb ik in het Roemeens tegen mezelf gezegd: “Er is niemand die zich aan mij heeft vastgeklampt om me niet te laten vertrekken, zoals de bloemen steun bij elkaar zoeken wanneer je ze plukt.” Zei ik dat? Hoe kwam ik op deze woorden? Misschien heeft het meisje van twaalf dat vertrok naar het internaat dat tegen me gezegd?

Taal en dictatuur

Mooi zijn haar onvermijdelijke vergelijkingen, zoals deze: ‘Als ik woedend ben, praat ik veel, omdat ik veel herhaal; de woede heeft dan de helft van mijn brein in het donker gezet, zoals Ceausescu de Roemenen in de jaren tachtig.’

In de jaren zeventig en tachtig, vertelt ze, waren er in Roemenië schrijvers die schreven alsof er geen communisme of dictatuur was. ‘Een ivoren toren was de taal voor hen. Maar er waren ook schrijvers die geen woord meer konden schrijven, omdat de taal gecorrumpeerd was. Er waren ook, heel weinig, schrijvers die de taal gebruikten om de misdaden aan het licht te brengen.’

Taal is een getuige

‘Want de taal is niet blind en doof, de taal is een getuige. En als de taal een instrument van een of andere ideologie wordt, kun je niet meer van de onschuld van de taal spreken.’
Wat verder schrijft Mira: ‘Tijdens het communisme vertegenwoordigde de taal niet langer het denken, het was houten taal – langue de bois, zoals de Fransen zeggen, eiken taal, zoals de Russen zeggen – die niets zei, die sprak in vage formuleringen, een soort parodie op zichzelf. Het doel van de taal was niet langer communicatie, maar het camoufleren van communicatie. Op het moment dat je houten taal sprak, aanvaardde je die niet alleen en onderwierp je je eraan, maar gaf je haar ook door. Uiteindelijk verloor je het vertrouwen in de taal en bleef je voor altijd sceptisch. Hoe kun je je taal terugkrijgen? Door stilte. Het was mijn eerste vorm van spontane opstand. Stilte en eenzaamheid. Vasten in de taal. Vasten met woorden.’

‘Taal is een muziekinstrument, een accordeon. “Ik wil een cola drinken”, zeg je bijna zonder de plooien van het accordeon te openen in je eerste jaar in Nederland. “Ik snak naar een cola” is al een melodie, poëzie. Dagelijks hoor ik de accordeon die de taal is. “Ik snak naar een cola” is mijn kleine geluk op deze ochtend.

Taal en vuur

‘Met weinig woorden vuur maken. Vuur maken voor jezelf. Vuur maken voor de lezer. (…)

Ik houd van deze taal, waarin je zegt ‘de avond val”, terwijl je weet dat de avond niet valt, maar meer “komt”, zoals in mijn moedertaal, of zich tenminste laat vallen. Zou je niet in alle talen houden van “de avond valt”? Omdat je van dat moment van de dag houdt?

Zoeken naar de juiste woorden en tot verfrissende, verrassende soms botsende bevindingen komen, – het maakt dit boek tot een veelkleurig, boeiend en rijk register. Of zoals Feticu dat benoemt: ‘De taal denken, de taal voelen, de taal tot je nemen, van de taal genieten. Ook in de taal voel ik me soms als een meisje dat intens van haar beginnend seksleven geniet. Het genot is groot, maar het zich bewust zijn van het genot is het grootste orgasme.’

De onweerstaanbare fascinatie voor taal in het algemeen, maakt dit boek tot een les in liefde voor je eigen taal.

‘Non-fictieboeken hebben soms een gênante eerlijkheid’, schrijft Feticu. Dit is zo’n boek.

Meer berichtjes van Herre Daelemans

Bekend bij God

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
Kleinood is zo een van die woorden die zich als vanzelf wegstoppen, gierig als ze zijn op zichzelf. Je vindt ze niet wanneer je naar hen op zoek gaat, ze openbaren zich aan jou als hen dat uitkomt. Zomaar, zo lijkt het.
Dit is een kleinood en ik kwam het als vanzelfsprekend tegen. Natuurlijk.
[lees verder]

Het verborgen verdriet

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
‘Daar beneden ligt het meer, glanzend en stil, omzoomd door berken tot aan de waterkant. En het saunahuisje waar de jongens op zomeravonden met hun vader in zaten, na afloop het water in strompelend over de scherpe stenen. In een rij liepen ze, met hun handen uitgestrekt balancerend, als een crucifix.’
[lees verder]

Niemand is volmaakt. Maar goh, wat schieten we prachtig tekort!

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
De geschiedenis zal ons veroordelen.
(…) Maar hoe zit het dan met God? Ik hapte naar adem. Weet je als mensen het over God hebben … Ik denk, ik weet niet zeker of ze altijd… ik bedoel, God is niet iets waarvan je kunt bewijzen of het wel of niet bestaat. Maar zoals ik het bekijk, hebben [lees verder]

Tot leven gewekt, passioneel en vurig

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
Lauren Groff brengt u naar het jaar 1158. ‘De wereld vertoont de vermoeide sporen van de aflopende vastentijd. ‘ Marie de France, zeventien jaar komt het bos uit. ‘Alleen, te paard, in kil maarts gemiezer. De wind luwt. De bomen suizelen niet meer. Marie voelt het hele landschap toekijken hoe zij [lees verder]

Zelfs de stenen zullen huilen

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022

“er was een tijd dat boeken zo kostbaar waren dat we ze met eerbied behandelden, dat we ze aan onze kinderen beloofden, aan onze geliefden schonken..”
Dit is het op ware feiten gebaseerde levensverhaal van Edmond Charlot, een jongen die als 21-jarige zijn droom weet waar te maken: [lees verder]

De vloek van een familie

Recensie Herre Daelemans - 19/05/2022
‘Je moest geheimen laten waar ze hoorden: in het rijk van het zwijgen. Vooral de waarheid over ‘De Gebeurtenis’ mocht niemand te weten komen, te gevaarlijk, het toneel van het voorval was immers nog altijd het diepste zuiden van Italië, het kon tot wraakacties leiden, erover schrijven was ronduit [lees verder]

Een onverbiddellijk rapport

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
Generatiekloof.
Hoe volwassenen door kinderen pijnlijk raak geportretteerd worden.
‘Onze ouders, die zogenaamd gezaghebbende figuren .. ze dronken graag: dat was hun hobby of misschien een vorm van eredienst. Wijn en bier en whisky en gin. Ook tequila, rum en wodka. Midden op de dag noemden [lees verder]

Warmte in de poolcirkel

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘Alles lijkt hier door anderen op maat gemaakt, op mensenmaat, waardoor je eigenlijk geen idee meer lijkt te hebben hoe de echte wereld er ook alweer uitziet.’ Ruimte? Vanaf mijn balkon kijk ik uit op een lapje grond waar ze tweehonderd nieuwe woningen inplanten.
Maar in de natuur van Noorwegen [lees verder]

Een schreeuw tegen de schaamteloosheid

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘De ziekte ontmenselijkt en maakt van die vrouwen marionetten, ten prooi aan groteske symptomen, willoze poppen in de handen van de artsen, die hen betasten en onderzoeken onder iedere huidplooi. Het zijn niet langer echtgenotes, moeders of jonge meisjes, het zijn geen vrouwen naar wie je kijkt of [lees verder]

Het boek van de hoop

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘Het was een adembenemend mooi gebouw, dat viel niet te ontkennen, en toch voelde Nori ondanks deze schoonheid bij de aanblik ervan haar maag verkrampen. ‘

Het is een Japans gezegde: er zijn 50 woorden voor regen, omdat het zoveel regent.
Een geschikte metafoor, dacht auteur Asha [lees verder]

Zonder kunst geen leven

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
‘Omdat de muze‘ is het levensverhaal van Sara de Swart die zich ophoudt en deel uit maakt van de Tachtigers, de nieuwe kunst- en literaire beweging in Nederland, anno 1880 en later.
Net zoals Zora del Buono in ‘De maarschalk’ (hier eerder besproken) de levensloop van haar grootmoeder, [lees verder]

De verbeelding als betere werkelijkheid

Recensie Herre Daelemans - 18/05/2022
Ze leggen een gezicht bloot van meer dan 2000 jaar oud en dat niemand in al die tijd had gezien. ‘Het gezicht van een vrouw , uit één stuk gehouwen in steen. De kalksteen gaf het een maagdelijke aanblik, zoals een gesluierd gezicht van marmer. Ze keek recht voor zich uit, met een peilende, doordringende [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.