De lange, fatale winter van 1932-1933

In Allen tegen allen schetst de Amerikaanse historicus Paul Jankowski een voortreffelijk beeld van de wereld na Versailles 1919. De winter van 1932 – 1933 was een kantelmoment. Tijdens deze lange winter evolueerde de naoorlogse wereld in een vooroorlogse.

Mussolini en de Hoorn van Afrika

Tussen het najaar van 1932 en de vroege zomer van 1933 wordt Adolf Hitler tot rijkskanselier benoemd. Japanse divisies bezetten grote gebieden in China ten zuiden van de Grote Muur. En Benito Mussolini kijkt zuidwaarts naar de Hoorn van Afrika, in de hoop daar te kunnen beginnen met de opbouw van zijn imperium naar Romeins model. In de Sovjet-Unie, met name in Oekraïne en het Wolgadistrict, worden op bevel van tiran Stalin hongersnoden (de Holodomor) georganiseerd met als doel de bezittende boeren letterlijk te vernietigen.

Franklin Roosevelt, de nieuwe Amerikaanse president, isoleert de Verenigde Staten nog meer van Europa. Groot-Brittannië trekt zich terug in de veilige beslotenheid van zijn Commonwealth. En Frankrijk ziet drie achtereenvolgende premiers vergeefse pogingen ondernemen om zijn beide voormalige bondgenoten weer te herenigen in de oorlogscoalitie van 1918 – de gewezen coalitie van de overwinnaars

Internationale ruzie

In plaats daarvan maken de drie voormalige overwinnaars ruzie over oorlogsschulden, bewapening, valuta’s, handelstarieven – en over Duitsland. Dat hadden zij al vaker gedaan, maar intussen waren de twee wereldconferenties (over internationale ontwapening en over herstel van de wereldeconomie) die zij in de Volkenbond jarenlang hadden voorbereid allebei totaal mislukt. Overal worden muren opgetrokken.

De bondgenootschappen die tijdens de Eerste Wereldoorlog hadden standgehouden, verdwijnen snel nadat de vrede eenmaal was gesloten. Wel streeft Groot-Brittannië ernaar om Duitsland tegemoet te komen. Maar net andersom onderneemt Parijs altijd maar wanhopiger pogingen om Berlijn in te tomen. Een machtsevenwicht zat er niet in.

De Volkenbond was al vanaf het begin een zwakke instantie omdat de Verenigde Staten er geen deel van wilden uitmaken, en de twee paria’s van toen Duitsland en de Sovjet-Unie, er aanvankelijk geen deel van mochten uitmaken. In 1927 vonden er 253 zittingen van de Volkenbond plaats, goed voor 3.760.000 bladzijden verslagen…

Ontwapenen of toch maar liever niet

Veel aandacht besteedt Jankowski aan de diplomatieke geschiedenis na de vrede van Versailles. Hij gaat nader in op de factor Versailles als een van de redenen voor het ontstaan van de Duits-Poolse oorlog van september 1939, en de daaropvolgende oorlogsverklaring van Groot-Brittannië en Frankrijk aan Duitsland.

Jankowski wijst er zijn lezers op dat het grootste deel van de clausules die in Duitse ogen vernederend waren, eigenlijk al teniet waren gedaan. Waarom namen de internationale spanningen dan alleen maar toe nadat de voormalige overwinnaars aan de meeste Duitse grieven tegemoet waren gekomen?

Daarvoor gaat hij terug naar de lange winter van 1932 – 1933. Blijkt dat 1932 een cruciaal jaar was voor de Ontwapeningsconferentie van Génève. Duitsland verliet toen het overleg omdat de toenmalige Europese grootmachten Groot-Brittannië, Italië en vooral Frankrijk, niet wensten te ontwapenen tot op het niveau van Duitsland. Dat zag zijn leger beperkt tot 100.000 man zonder gevechtsvliegtuigen, duikboten, pantservoertuigen of zware artillerie.

In zowel de Verenigde Staten als in Groot-Brittannië waren velen het hiermee eens: ofwel algehele ontwapening ofwel de beperkende maatregelen voor Duitsland opheffen. Frankrijk, gesteund door onder meer België en Polen, had er geen oren naar. Alle gesprekken, zelfs de meest technische, draaiden in Génève om de vrees voor de nationale status en de eigen veiligheid.

De machteloze Volkenbond

 De Volkenbond was bovendien niet in staat om een einde te maken aan de Japanse agressie tegen China. Een van de Britse voorstellen dat heus ernstig overwogen werd, was het sturen van een ‘Vredesleger’ bestaande uit ongewapende vrijwilligers. Dat zou zich in een denkbeeldig ‘niemandsland’ opstellen tussen de Chinese en Japanse troepen. Japan, de vermaningen beu, verliet kort daarna de Volkenbond met slaande deuren.

Daarnaast was er ook het feit dat de meest rancuneuze staten, Japan en Hitler-Duitsland, zichtbaar beter uit de economische wereldcrisis kwamen dan de rest van de aardbol. Dat alles wordt doet Jankowski met veel verve en diepgang uit de doeken. Hij doet dat, zeer origineel, aan de hand van tal van anekdotes die hij haalt uit de toenmalige kranten, brieven en levensherinneringen van een aantal politici en diplomaten.

Karikaturen van toen

Paul Jankowski is niet de eerste historicus die schrijft over de winter van 1933. Zijn voorgangers gingen vooral in op de ontwikkelingen in Duitsland. Hij is de eerste die alles in een bredere context situeert en beschrijft. Voortdurend vergelijkt hij met de ontwikkelingen in andere Europese en overzeese landen.

Puik werk! Met aangename leesletter, eindnoten, bibliografie en register. Speciale vermelding verdienen ook de illustraties, die allemaal uit toenmalige spotprenten uit de pers bestaan.

Allen tegen allen | Paul Jankowski

Hardback | Nederlands | Moderne geschiedenis (1870-heden)

1933: de winter waarin de wereld van naoorlogs in vooroorlogs veranderde Dit is een boek dat gaat over de kracht van slechte ideeën. Het gaat over een specifieke winter, die van 1933, en zoekt een antwoord op de vraag waarom een heleboel dingen [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

De aantrekkingskracht van Joris Van Severen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 12/09/2021
Binnen de historiografie van de Vlaamse Beweging zijn Cyriel Verschaeve en Joris Van Severen de twee figuren bij uitstek over wie de meeste publicaties werden geschreven.
Terwijl je van de eerste maar moeilijk kunt beweren dat hij nog enige aantrekkingskracht uitoefent, is het tegendeel waar wat [lees verder]

Filip de Pillecyn als journalist tijdens de Duitse bezetting

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/08/2021
Al eerder verscheen er journalistiek werk van Filip de Pillecyn (1891-1962) in boekvorm. We denken dan vooral aan de bundel Kiespijn der ziel (1981), verzameld en ingeleid door Richard Baeyens dat werk bevatte van De Pillecyn verschenen in het interbellum en onmiddellijk na de bezetting (onder meer in [lees verder]

Een vlug vergeten hoofdzonde

Recensie Pieter Jan Verstraete - 11/08/2021
De in 1975 in Stockholm geboren Maria Grund bracht het grootste deel van haar loopbaan door in de film- en mediabranche. Daardoor woonde ze afwisselend in Londen en New York. Thans woont ze op het Zweedse eiland Gotland, en brengt ze haar tijd al schrijvende door. De hoofdzonde is haar debuut als detectiveschrijfster.
[lees verder]

Moord en doodslag in Friesland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/08/2021
 De auteur Anita Terpstra werd in 1974 in het Friese Hallum geboren, en is bedrijvig als journaliste. In 2009 debuteerde ze als misdaadauteur met Nachtvlucht. Voor haar thriller Samen werd ze in 2017 genomineerd voor de Gouden Strop. Daarnaast schreef ze ook enkele non-fictieboeken. 
Altaar
[lees verder]

Adolf Hitler was helemaal geen eenzaat

Recensie Pieter Jan Verstraete - 25/07/2021
In haar nieuw boek vertelt de Duitse historica Heike B. Görtemaker op overtuigende wijze en aan de hand van een overweldigende hoeveelheid bronnenmateriaal hoe de Duitse dictator Adolf Hitler zich met een hechte kring vertrouwelingen omringde, die hij als zijn surrogaatfamilie beschouwde. Zelfs na de [lees verder]

Samuel Morse bestond echt, en het is zijn code

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/07/2021
Het voorliggende verhaal behoort tot het domein van de literaire fictie. De Amerikaan Samuel Morse (1791-1872) bestond echter echt en ook delen van zijn leven en werk zijn gebaseerd op historische bronnen. Het lag echter niet in de bedoeling van romanschrijfster Nathalie Briessinck, die eerder debuteerde [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.