De laatste filou

Rik Van Cauwelaert wroette tien jaar in Fons Verplaetse. Het resultaat is royaal. De laatste gouverneur van de Nationale Bank bleef uitdagend plebejisch, alhoewel een zoon van de fabrikantenburgerij van Zulte. Hij krikte het economisch bouwvallige België naar de Duitse mark en vervolgens naar de euro. Na Verplaetse werden de gouverneurs brave bureauchefs van de Europese Centrale Bank.

Boertig

Fons Verplaetse droeg het ganse leven een camouflagevest. Hij etaleerde uitdagend zijn volksigheid en amuseerde zijn hoogste kameraden met boertigheid. Hij noemde zichzelf half-serieus een filou. Confrater en kameraad Wim Duisenberg, van de Nederlandsche Bank, later de eerste voorzitter van de Europese Centrale Bank in Frankfurt, een sieraad van de Haagse hogere kringen, leerde van Verplaetse de uitdrukking kennen ‘pissen in het wijwater’. Nou, zo heerlijk Vlaams. Gouverneur Verplaetse verraste, vertederde en bruskeerde meer schoon volk.

Belgobelge

De Nationale Bank is, met het leger, de meest belgicaine schepping van dit koninkrijk. Historisch was zij liberaal, framasson en Franstalig. Verplaetse brak met de kouwe kak van zijn voorgangers en was, na Robert Vandeputte, de eerste Vlaming die de dikdoeners van de NB-top temde. In de haast twee eeuwen van de bank waren Vlamingen er geen 50 jaar de baas. In het beste geval dook een franskiljon op.

De francofone Nationale Bank bracht onder meer mee dat zij decennia hobbelde achter de Banque de France. De Franse en de Belgische gouverneur reisden per pakketboot vanuit Cherbourg naar de jaarvergaderingen in de VS van het Internationaal Muntfonds. Gouverneur Fons Verplaetse vond de Franse traditie een verzwakking van de frank, brak met het zuiden en rukte de Belgische frank oostwaarts. De koppeling van de frank aan de mark is een van zijn succesverhalen en werd een belangrijke opstap voor de toetreding van de Belgische munt tot de euro.

Bond, James Bond

Achter de camouflagegrofheid huisde een cijferaar en een vooruitziende denker. Hem borstelen was moeilijk want Verplaetse was dagboekenschrijver, redenaar, noch causeur. Rik Van Cauwelaert heeft heel veel mensen in het binnenland en het buitenland naar de praatstoel moeten lokken om het idool te verhelderen. Veel leerde hij uit de aantekeningen van de kokette Marcia De Wachter, jarenlang een toeverlaat van Verplaetse, even behekst als de baas door statistieken.

Een weinig bekend exploot van Fons Verplaetse is de verkoop tussen 1989 en 1998 van 75% van het nationale goud om onze staatsschuld te dempen. De eindfase had de allure van James Bond. In het Zultse dialect, de filou sprak het onbeschroomd, het echode tot in zijn perfecte Frans, onderhandelde Fons Verplaetse met Christian Stals van de Zuid-Afrikaanse centrale bank, die Afrikaans sprak (en uit Limburg stamt), om stiekem goud te verkopen zonder dat de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) in Bazel, de toezichthouder op dergelijke handeltjes van centrale bankiers, daar lucht van kreeg. De krul rond de BIB lukte en de Belgische frank behoorde vanaf oudejaarsavond 1998 tot de eerste Europese munten die toetraden tot de euro. Kort nadien vertrok Fons Verplaetse met pensioen. Missie volbracht.

Berucht

Fons Verplaetse is de Man van Poupehan en alleen al het scabreuze van de dorpsnaam heide deze in de Vlaamse koppen. De vader van de mythe Poupehan, want zo noemt Van Cauwelaert terecht die kwestie, is Hugo De Ridder die in een postuum gepubliceerd interview met Jef Houthuys suggereerde alsof een geheim kwartet van hoge pieten van de vakbond en Wilfried Martens regelmatig konkelfoesde in het chalet van Verplaetse; een Geheim Bewind beslissend over de frank en België.

De feiten zijn dat Fons Verplaetse voor Poupehan, als gedetacheerde van de Nationale Bank bij premier Martens, en vertrouwensman van het ACV, inderdaad de spilfiguur en de architect was van de devaluatie in februari 1982 van de Belgische frank. Noch min, noch meer. De devaluatie werd verwacht door de beau monde van België, temeer omdat die kringen wisten dat het Internationaal Muntfonds de afwaardering wilde. Als zij niet vrijwillig zou gebeuren, zou België er toe gedwongen worden. Opgelegde devaluaties door het IMF kwamen in die jaren meer voor.

Behoudend

Kan men Fons Verplaetse voor zijn toenmalige ingreep een verwijt maken? Ja, en Rik Van Cauwelaert, laat dat blauw. Om de devaluatie te optimaliseren had de automatische indexering, ook vandaag de Heilige Graal van behoudend België, dus zeker van de vakbonden, moeten verzwakt of geschrapt worden. Verplaetse stond toen en later te dicht bij de syndicaten om die stap te durven aanbevelen en door te zetten.

Waar gouverneur Verplaetse wel de volle aandacht voor had waren de openbare kredietinstellingen (NMKN, ASLK als voornaamste, wie kent die letterwoorden nog) en hij droomde ervan, en ageerde, om deze te herbouwen tot dé Grote Belgische Bank. Wat mislukte. De opvolgers van Verplaetse heten nog gouverneur, echter hebben hun monetaire bevoegdheid na de start van de euro moeten afstaan aan de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Zij zijn de lokale bureauchefs van de monetaire eurokraten.

Bestseller

De laatste gouverneur kan een bestseller worden. Rik Van Cauwelaert schrijft inlevend over Verplaetse en heeft naast zijn opgang, tegen veel oppositie in de Nationale Bank in (de vete met de Franstalige socialistische chef van de studiedienst, Roland Beauvois, was alom bekend in het huis, en werd onrechtvaardig en gemeen genoemd, omdat hij Verplaetse elke terechte promotie ontzegde), veel oog voor de economie van de jaren voor en tijdens Verplaetse.

Verdere pluspunten zijn een personenindex (vaak een zwakke stee want die kost tijd en dus geld), een fijne literatuurlijst (waarin opduikt Fons Verplaetse: De meester van het Herstel, 1991, het allereerste portret van de gouverneur door een duo van Trends: Erik Verreet en Johan Van Overtveldt, de latere minister van Financiën), én het pittige omslag. Het staatsieschilderij van Fons Verplaetse, waar elke gouverneur recht op heeft, siert de cover. Het is een picturale ode van zijn dorpsgenoot Roger Raveel.

De laatste gouverneur | Rik Van Cauwelaert

Hardback | Nederlands | Historische biografieën

Alfons Verplaetse (1930-2020) was niet alleen de architect van de devaluatie van de Belgische frank in 1982. In De laatste gouverneur toont Rik Van Cauwelaert aan de hand van archiefonderzoek en gesprekken met binnen- en buitenlandse kroongetuigen dat Verplaetse [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Frans Crols

Woody Allen en de Vlaamse Beweging

Recensie Frans Crols - 03/06/2022
Messianisme is een Joodse traditie en voortgang die uitwaaierde. Het is Bijbels, christelijk, marxistisch, ecologisch, Vlaams, actueel. Je vindt messianisme in eigen dosissen bij Franz Kafka, Martin Buber, Karl Marx, Woody Allen, Greta Thunberg, Bart De Wever en Tom Van Grieken.
Een sliert messianisme [lees verder]

Lenin, plunder de plunderaars

Recensie Frans Crols - 17/05/2022
De titel is een vondst, de omslag toont een leeuwachtige hondenkop in Vlaamse kleuren met een zweem rood. Uitgeverij EPO publiceert ‘Debatfiches van de Vlaamse elite’. De Vlaamse Osservatore Proletaro (EPO staat voor Education Prolétaire, Proletarische Opvoeding) groepeert denkend klein [lees verder]

Rusland, de hel van Dante

Recensie Frans Crols - 10/05/2022
Scheldwoorden passen niet bij een boekbespreking. Je moet je bij de bundel van Bill Browder hoofdstuk na hoofdstuk verbijten. De top van Rusland is melaats met korstendikke leugens en zwavel.
De Goddelijke Komedie
‘De stromen bloed die uit hun wonden dropen, vormden, tezamen met hun [lees verder]

De kudde graast verder

Recensie Frans Crols - 20/04/2022
Eén buitenbeen is geen doorbraak. De Vlaamse pers blijft een weide met een ampele kudde. De oplossing is Nederland.
Wat is een kopblad? Het antwoord vindt u achteraan, gelieve toch eerst enkele paragrafen te lezen. Luc Pauwels is een crème van een VRT-journalist, met zijn reportages, dossiers [lees verder]

Matthias Desmet ‘De psychologie van totalitarisme’ en het Ministerie van Waarheid in Moskou

Recensie Frans Crols - 08/03/2022
De oorlogsroes van de Russen weerkaatst het rijzende totalitarisme van het Kremlin. Na de drollige Stalin en Hitler is Poetin dé moderne totalitair, een man met het lijf en de kop van de hoofdacteur van een kantoorsoap. Het gevaarlijkste type.
Transhumanisme
Een koene en modieuze denker [lees verder]

De kerk trilt los van Vlaanderen

Recensie Frans Crols - 01/03/2022
Kerkelijk had 1962 een primeur, een diepteduik met een onderzoeksboek in de Vlaamse Kerk door gewijden en leken. Zestig jaar later volgt een herhaling met ‘De Kerk in Vlaanderen’. Luidt de titel over 60 jaar ‘De Islam in Vlaanderen’ bij gebrek aan Kerk?
Verzwakking
In [lees verder]

Waarom de wereld niet sneuvelt

Recensie Frans Crols - 15/02/2022
‘De wereld in 2050 kapot’. Groene catastrofisten verspreiden dergelijke profetieën. De werkelijkheid is verwarrender én veerkrachtiger dan het refrein ‘Het einde is nabij’. Een wijs boek vindt de weg.
Homo Deus, ja u en ik zijn Mensgoden, staat tussen mijn boeken. Het [lees verder]

Christendom voor iedereen

Recensie Frans Crols - 01/02/2022
Een Leuvense nieuwtestamenticus schreef een meeslepend boek over het christendom ontluikend in de Grieks-Romeinse wereld. Een medicijn tegen moedeloosheid en nietsisme. Iedereen in Vlaanderen is cultureel christen.
Tegen moedeloosheid en kromdenken
Traditie en herbronnen zijn champagne tegen [lees verder]

De algocratie wordt uw nieuw leven

Recensie Frans Crols - 20/01/2022
Angsthazen en roeptoeters springen over mekaar bij de Artificiële Intelligentie. Zijn de algoritmes, die de macht van ieders leven worden, hoopgevend, neutraal, afschrikwekkend, ethisch of onethisch? ‘Wij, robots’ van Lode Lauwaert van de KU Leuven hakt wegeltjes door het kreupelhout.
[lees verder]

De Belgische ruimtevaartmissie

Recensie Frans Crols - 19/12/2021
De Zuidpool is sedert een eeuw ook ons territorium. Adrien de Gerlache opende in 1897 Antarctica voor Belgisch geld en Belgisch patriotisme. Julian Sancton, een Amerikaan, schreef een waarheidsgetrouwe thriller over de Belgica en zijn avonturiers. Uitstekende lectuur tussen Kerst en Oudjaar.
Laatste [lees verder]

Zieken worden zombies

Recensie Frans Crols - 01/11/2021
Het schandaal is Amerikaans, de branche is Belgisch. Opioïden dreven 450.000 mensen naar de dood. De verslavende pijnstiller OxyContin sloopte zieke en zwakke Amerikanen. De rijke joods-Amerikaanse Sacklers dachten voornamelijk aan hun geldkoffer. Tot de bejubelde filantropen paria’s werden.
[lees verder]

Het kringloopkatholicisme groeit

Recensie Frans Crols - 02/10/2021
Eindelijk verschijnt er een goed en mooi boek van een Vlaamse historicus over missionarissen. Waren het knechtjes van de kolonialen, racistisch geïnspireerde oppermensen, simpelen van geest die een religie uitventte waar geen behoefte aan was?
Het verkruimelende kerkse
De grootste oen kent [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.