De jaren van ruis en stilte in Londerzeel

Dirk Geeroms is een gerenomeerd architect die naam verwierf op het vlak van historische restauraties van kloosters, kerken en kastelen. Nochtans gaat zijn boek, De Jaren van de Stilte: Een dorp in Vlaanderen niet over architectuur. Of toch, want in het eerste deel van zijn boek speelt de burcht van zijn geboortedorp Londerzeel een grote rol. Die eerste hoofdstukken, waarin hij een heuse krachttoer waarmaakt door op een toegankelijke manier 1000 jaar woelige geschiedenis van zijn dorp te vertellen, geeft hij de titel: ‘De Ruis van het Verleden’.

Massale veldslag

Bijzonder instructief en bepaald indrukwekkend zijn de details over plaatselijke veldslagen: Geeroms beschrijft hoe een Brabantse legermacht van liefst 22.500 ruiters en 10.000 man voetvolk in 1144 ten strijde trokken tegen de Londerzeelse heersers, de Berthouts, die een iets minder sterk leger hadden. De twee partijen samen zouden volgens ramingen bijna 57.500 man op de been gebracht hebben, die elkaar zonder enig mededogen in de pan hakten. Het slagveld wordt een slachtveld. ‘Zij die nog konden, krabbelden overeind en vochten staande verder’, schrijft Geeroms, man tegen man, met zwaard, knots of bijl, ‘Elk ging steken ende slaen’.

De hertog van Leuven was vroeg gestorven en zijn zoontje was nog maar een baby. Maar dat belette de Leuvenaars niet die mee te tronen naar de gevechten. Ter beschutting van het geweld werd hij in een mand in een boom gehesen, bewaakt door lijfwachten, aan wie de opdracht was gegeven geen duimbreed van de hertogelijke baby te wijken. Dat durfden die ook niet toen de kleine plaste, en ze lieten zich besprenkelen ‘als was het gewijd water’. De mand werd door de Brusselaars meegenomen naar hun stad en aan de Stoofstraat in een schrijn geplaatst. Zo zou de legende van ‘Manneken Pis’ ontstaan zijn.

Processie

Het tweede deel van het boek, ‘De Jaren van de Stilte’ doet, na de lange historische inleiding over Londerzeel, het persoonlijke relaas van de jeugdjaren van Geeroms. Die woont in een huis op de markt en ziet door het raam het leven in Londerzeel langzaam veranderen. Hij kijkt met grote verwondering naar processies, een ‘lange stoet van overwegend boeren en knechten die in een monotoon ritme litanieën murmelden in antwoord op de voorbede van mijnheer pastoor’. Amusant zijn ook de beschrijvingen van de markten waar paarden gekeurd worden en de passage van het circus, waar Geeroms zelf trots op een kameel mag paraderen.

De moderniteit doet zijn intrede in Londerzeel als de vader van Geeroms in 1951 de eerste bioscoop van het dorp opent. Het geeft de kleine Dirk een verruimde kijk op het leven: ‘De poorten op de wereld zouden zich voor mij – in tegenstelling tot de meeste van mijn leeftijdsgenoten – thuis openen. Alle menselijke gevoelens, verwachtingen, drama’s en romantiek lagen in onze bioscoop voor het rapen.’ Alles kreeg de kleine Dirk niet te zien, want zijn vader volgde als programmator de strikte index van pater Burvenich s.j., de filmideoloog van de Vlaamse katholieke zuil.

Schoolstrijd

De CVP is in die jaren oppermachtig in Vlaanderen en dus ook in Londerzeel. Geeroms zal ten tijde van de Schoolstrijd zien hoe hard het er ook in een vredig dorp kan aan toegaan, als de rijkswacht een betoging in goede banen probeert te leiden tegen het project. De auteur beschrijft ook het ‘normale’ geweld in het onderwijs, waar leraars hun leerlingen soms hard aanpakten. Een leraar laat zich op dat vlak nogal opmerken, tot hij door de vader van een gestrafte leerling zelf in elkaar wordt geslagen en nadien nooit nog een pedagogische tik uitdeelt.

Geeroms maakt de interessante overdenking dat het in de jaren vijftig was alsof een kind na zijn plechtige communie volwassen werd, alsof de adolescentie niet echt bestond. Dat zal voorgoed veranderen in de jaren zestig. In die jaren was de bioscoop van zijn familie omgevormd tot een feestzaal waar het ene bal na het andere plaatsvond. Zelfs grote vedetten als Ramses Shaffy en Liesbeth List traden er op. ‘Vader had Londerzeel op de kaart gezet’, schrijft Geeroms weemoedig.

Dat er toch iets veranderd was, bleek toen ook de katholieke school van Geeroms seksuele voorlichting gaf. Dat was geen evidentie in een jongensschool, ‘waar geen vrouwelijk wezen te bespeuren viel, bij het lerarenkorps noch bij de leerlingen.’ Ook de jaarlijkse retraite werd door de leerlingen in vraag gesteld. Dat was een traditionele uitstap waarbij de schooldirectie speurde naar religieuze roepingen. De rebellie ging zo ver dat een groep leerlingen de pater-directeur opsloten. Dat moment was een keerpunt met enorme gevolgen, schrijft Geeroms: ‘De clerus werd in vraag gesteld, iets wat tot dan toe in Vlaanderen nog niet gebeurd was.

Klooster

Geeroms ontdekt de waarde van de stilte in de abdij van de bernardijnen in Bornem, waar hij samen met andere studenten zijn examens gaat voorbereiden. De anekdotes die hij vertelt zijn grappig, maar getuigen tegelijk van veel respect voor de broeders. En vooral voor de stilte waarvan de studenten profiteren. ‘We leerden hier spreken zonder te praten’, zegt een monnik hem op een moment.

De Jaren van de Stilte: Een dorp in Vlaanderen is een klein pareltje waarin de grote geschiedenis gepaard gaat met het persoonlijk verhaal van een kind dat opgroeit in een Vlaams dorp waar de stilte een gegeven is en een bepalende rol speelt in de manier waarop Geeroms het wedervaren van zijn dorp beschrijft. Het bewaren van die stilte, van het onuitgesprokene, maakt het uitblijven van rancuneuze conflicten mogelijk. In Londerzeel is het stilzwijgen tussen de verschillende kampen in de oorlog een voorwaarde van de pacificatie. Spreken is zilver, zwijgen is goud als het ware…

De jaren van stilte | Dirk Geeroms

Paperback / softback | Nederlands | Vaderlandse geschiedenis

Londerzeel. Vanuit het raam dat op de markt uitgeeft, volgt het kind het dorpsleven dat zich daar afspeelt. Gedreven door nieuwgierigheid stelt het zich vragen die vaak onbeantwoord blijven. De oorzaak daarvan ligt in een stilzwijgen over het verleden. Gaandeweg [lees verder...]

Naar de boekpagina

Meer berichtjes van Luckas Vander Taelen

Hoe Golden waren de Sixties?

Recensie Luckas Vander Taelen - 28/01/2023
Ik voelde me aangesproken door de ondertitel van het boeiende De golden Sixties van Korneel De Rynck: ‘Hoe het dagelijkse leven in België veranderde tussen 1958-1973’. Die tijdsperiode beslaat de eerste vijftien jaren van mijn leven! Met andere woorden: ik ben ervaringsdeskundige. Voor [lees verder]

Op zoek naar zwarte Johny

Recensie Luckas Vander Taelen - 03/12/2022
Wannes Peremans is al jaren researcher in de televisiewereld. Tijdens zijn opzoekingen voor een nieuwe reeks over het einde van de Tweede Wereldoorlog, stootte Peremans in een Amerikaans archief op een foto die genomen was bij de bevrijding van het nazi-concentratiekamp van Dachau. Daarop is een zwarte [lees verder]

Johan Sanctorum trekt ten strijde tegen de kakistocratie

Recensie Luckas Vander Taelen - 23/11/2022
De merkwaardige term ‘kakistocratie’ zou voor het eerst gebruikt zijn in de 17de eeuw. De omschrijving van een systeem geregeerd door de minst bekwamen is niet scatologisch, zoals de eerste drie letters zouden kunnen laten vermoeden, maar gebaseerd op het Griekse woord ‘kakistos’, [lees verder]

Hendrik Conscience: echt het slechte geweten van Vlaanderen?

Recensie Luckas Vander Taelen - 20/10/2022
Hendrik Conscience, de man wiens naam altijd vergezeld wordt van het epitheton dat hij zijn volk leerde lezen, genoot tijdens zijn leven een uitzonderlijke reputatie. Zijn werken werden verslonden en doorgegeven, voortdurend herdrukt, vertaald in het Frans, Duits en Engels en tot toneelstukken bewerkt. [lees verder]

Hoe de islamitische hoofddoek het Belgische compromis in gevaar brengt

Recensie Luckas Vander Taelen - 29/09/2022
In Iran woedt een ware bevrijdingsoorlog tegen het theocratische islamistische regime, na de dood van een jong meisje dat volgens de kledingpolitie haar hoofddoek niet op de juiste manier droeg. In een nooit geziene uitbarsting van publieke verontwaardiging trokken duizenden vrouwen de straat op en verbrandden [lees verder]

Brussel als blauwdruk?

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/08/2022
Het kan helaas niet altijd gezegd worden van elke minister, maar wel van Sven Gatz: als Brussels minister van onder andere Meertaligheid, weet hij waarover hij spreekt. Hij komt als geboren en getogen Brusselaar uit een familie, waarin de twee landstalen werden gesproken. Zelf volgde hij als jurist een [lees verder]

Op zoek naar golfbrekers in een zee van drek

Recensie Luckas Vander Taelen - 09/08/2022
Op mijn moeders rommelige zolder staat nog altijd, onder een beschermende stoffen doek, het Philips-televisietoestel uit mijn jeugd, in de verre jaren zestig. Dat was zowat het meest prestigieuze object waarnaar heel onze woonkamer was gericht. In zowat elke huis stond een identiek exemplaar en iedereen [lees verder]

Flik in hellhole Molenbeek

Recensie Luckas Vander Taelen - 08/08/2022
De Ecolo-jongeren organiseerden op hun jeugdkampen ooit een spelletje waarbij het erop aankwam om een politieagent op de kop te slaan. Ze verspreidden ook stickers waarop de politie ondubbelzinnig van moord werd beschuldigd. Dat is de sfeer onder vele jonge Brusselaars die agenten niet meer zien als [lees verder]

Hitler als fotomodel

Recensie Luckas Vander Taelen - 06/08/2022
Het is allerminst verbazend dat Adolf Hitler als spreekwoordelijk monster, verantwoordelijk voor de dood van miljoenen, het onderwerp is geweest van honderden biografieën en duizenden boeken. Die stroom aan publicaties zal ondanks de voortschrijdende tijd waarschijnlijk nooit ophouden, want de afkeer [lees verder]

Hoe Donald Muylle de weg wijst naar een betere wereld

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/06/2022
Kris Peeters denkt dat er binnen een aantal jaren een boek zal verschijnen met als titel ‘de Waanzinnige 21st eeuw’, naar analogie met het klassieke historisch werk van Barbara Tuchman over de 14de eeuw. De eerste decennia van onze eeuw lijken een onstuitbare roetsjbaan van onverwachte gebeurtenissen, [lees verder]

Lachen met wokers en complotdenkers

Recensie Luckas Vander Taelen - 01/06/2022
‘De Vrouw met de gouden arm‘ van Filip Huysegems is een meer dan lezenswaardige roman, en dit om ten minste vier redenen, essentieel om een boek aan te bevelen: het is niet alleen relevant, maar ook goed geschreven, met een onverwacht en verrassend einde en met vooral een grote dosis humor. [lees verder]

Weg met de media , leve de pers!

Recensie Luckas Vander Taelen - 24/05/2022
‘Fuck de media, red de pers‘ van Guido Van Liefferinge is een geëngageerd boek, een pamflet haast dat ons met hoogdringendheid attent wil maken op onrustwekkende evoluties in een wereld die hij bijzonder goed kent. De nu 81-jarige Van Liefferinge verwierf naam en faam met bladen als Joepie [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.