De Internationale Socialistische Anti-Oorlogsliga

Hoewel de Internationale Socialistische Anti-Oorlogsliga (afgekort Liga) startte als een zuiver antimilitaristische vereniging, staat ze in de historiografie vooral bekend als een gewelddadige socialistische militie. Toch is er nog maar weinig bekend over de omvang en de evolutie van deze geüniformeerde linkse groepering uit het interbellum. De Nederlandse historicus Ruud Bruijns voorziet met zijn boek Liever revolutie dan oorlog! in een leemte.

Maurits Naessens

Begin 1931 werd de stichting van de Liga in Antwerpen bekend gemaakt. Dat was het begin van een stormachtige ontwikkeling van een vereniging die weliswaar ontstond in socialistische kringen, maar nooit met liefde omarmd werd door de leiding van de Belgische Werkliedenpartij (BWP), zoals de socialistische partij toen heette.

Tijdens het weekeinde van 30 september en 1 oktober 1933 hield de Liga haar eerste landdag in Brussel. Achteraf gezien een organisatorisch en propagandistisch hoogtepunt. Trots kondigde Liga-secretaris Maurits Naessens — na de oorlog maakte hij een opmerkelijke carrière in de bankwereld — aan dat de kaap van 10.000 leden was overschreden. Hij streefde voor het volgende jaar naar een verdubbeling van het aantal leden. Helaas voor hem bleef het bij een wens. De Liga had haar toppunt bereikt en zou niet meer groeien.

De militie evolueerde van een antimilitaristisch verbond naar een geüniformeerde militie met afdelingen in zowel België als Nederland. Al in februari 1934 trok de leiding van de sociaaldemocratische partij haar handen af van de Liga omwille van haar bijzonder agressief optreden tegen politieke tegenstanders. In Wallonië brak de Liga nooit door. Ze werd er als een Vlaamse vereniging beschouwd en de Socialistische Jonge Wacht had het er voor het zeggen, en duldde geen concurrentie op haar linkerzijde.

Verdinaso

In Vlaanderen zag de Liga zichzelf niet alleen als een antimilitaristische club maar ook als een buitenparlementaire antifascistische knokploeg in uniform. Uit zijn onderzoek — waaruit we hier maar enkele punten kunnen aanreiken —  concludeert auteur Bruijns dat de Liga een significant overwicht had ten opzichte van bijvoorbeeld het Verdinaso. De Liga slaagde er vaak in om Dinaso-propagandatochten en -vergaderingen uit elkaar te slaan. Ze ging hier meer dan eens met bruut geweld te werk.

Een hoogtepunt in haar onstuimige geschiedenis was de verhindering van de Liga van de geplande Verdinaso-landdag van 22 juli 1933 in Mechelen. Het was een pure Liga-actie waarbij de lokale BWP zich onthield van deelname. De 250 Dinaso-militanten hadden geen verhaal tegen de ruim tweeduizend blauwhemden van de Liga. Sindsdien hield de leiding van het Verdinaso de plaats van haar landdagen zorgvuldig, en dat tot op het laatst, geheim.

Een enkele keer trachtte de Liga met propagandamateriaal aanwezig te zijn op de pacifistische en antimilitaristische IJzerbedevaart. Rechtse Vlaams-nationale milities maakten de Liga-militanten evenwel duidelijk dat ze alles behalve welkom waren. Toch wilde de Liga niet te boek staan als een vechtersbende. Vanaf juni 1934 begon ze afstand te nemen van het straatgeweld. De afkeuring van het geweld viel ook samen met het ontslag van Naessens.

Het einde

De Liga streefde ernaar om naast de vakbond en de partij de derde macht van de socialistische zuil te worden. Hierin faalde ze volledig. In België was de Liga nooit een erkend onderdeel van de socialistische zuil.

Einde 1935 lanceerde de Liga een campagne tegen de Italiaanse invasie van Ethiopië en kwam ze hierdoor op één lijn te staan met de communistische partij; dat tot grote ergernis van de BWP die deel uitmaakte van de regeringscoalitie. De Liga werd door de BWP vervolgens letterlijk aan de deur gezet door het besluit om haar de toegang tot de socialistische volkshuizen voortaan te ontzeggen. Hierdoor werden haar handen afgesneden.

De Liga kwam daarna in een isolement terecht. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog viel de werking definitief stil. Ruud Bruijns stelt in zijn leerrijke en stevig gedocumenteerd boek dat de Liga in haar doelstelling volkomen faalde. Ze moest immers bij het uitbreken van een nieuwe oorlog door een massale dienstweigering van opgeroepen dienstplichtigen deze oorlog bij voorbaat in de kiem smoren. Zoals we allen weten, werd dit doel nimmer bereikt.

Een boek dat ik gepassioneerd las maar hoe jammer om dergelijk historisch werk de wereld in te sturen zonder register. En dat in 2018, waarin de digitale (r)evolutie de opmaak van een register bijzonder makkelijk maakt. Een betreurenswaardig mankement van zowel auteur als uitgever. Wel heeft het boek een aangename leesletter en bladspiegel meegekregen.

Liever revolutie dan oorlog | Ruud Bruijns

Paperback / softback | Nederlands | Vaderlandse geschiedenis

In de jaren 1930 taande het principiële antimilitarisme in de internationale sociaaldemocratie. Als antwoord daarop ontstond de Internationale Socialistische Anti-Oorlogsliga in Nederland én België. Socialistische oud-strijders en militante jongeren sloegen [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.