De Internationale Socialistische Anti-Oorlogsliga

Hoewel de Internationale Socialistische Anti-Oorlogsliga (afgekort Liga) startte als een zuiver antimilitaristische vereniging, staat ze in de historiografie vooral bekend als een gewelddadige socialistische militie. Toch is er nog maar weinig bekend over de omvang en de evolutie van deze geüniformeerde linkse groepering uit het interbellum. De Nederlandse historicus Ruud Bruijns voorziet met zijn boek Liever revolutie dan oorlog! in een leemte.

Maurits Naessens

Begin 1931 werd de stichting van de Liga in Antwerpen bekend gemaakt. Dat was het begin van een stormachtige ontwikkeling van een vereniging die weliswaar ontstond in socialistische kringen, maar nooit met liefde omarmd werd door de leiding van de Belgische Werkliedenpartij (BWP), zoals de socialistische partij toen heette.

Tijdens het weekeinde van 30 september en 1 oktober 1933 hield de Liga haar eerste landdag in Brussel. Achteraf gezien een organisatorisch en propagandistisch hoogtepunt. Trots kondigde Liga-secretaris Maurits Naessens — na de oorlog maakte hij een opmerkelijke carrière in de bankwereld — aan dat de kaap van 10.000 leden was overschreden. Hij streefde voor het volgende jaar naar een verdubbeling van het aantal leden. Helaas voor hem bleef het bij een wens. De Liga had haar toppunt bereikt en zou niet meer groeien.

De militie evolueerde van een antimilitaristisch verbond naar een geüniformeerde militie met afdelingen in zowel België als Nederland. Al in februari 1934 trok de leiding van de sociaaldemocratische partij haar handen af van de Liga omwille van haar bijzonder agressief optreden tegen politieke tegenstanders. In Wallonië brak de Liga nooit door. Ze werd er als een Vlaamse vereniging beschouwd en de Socialistische Jonge Wacht had het er voor het zeggen, en duldde geen concurrentie op haar linkerzijde.

Verdinaso

In Vlaanderen zag de Liga zichzelf niet alleen als een antimilitaristische club maar ook als een buitenparlementaire antifascistische knokploeg in uniform. Uit zijn onderzoek — waaruit we hier maar enkele punten kunnen aanreiken —  concludeert auteur Bruijns dat de Liga een significant overwicht had ten opzichte van bijvoorbeeld het Verdinaso. De Liga slaagde er vaak in om Dinaso-propagandatochten en -vergaderingen uit elkaar te slaan. Ze ging hier meer dan eens met bruut geweld te werk.

Een hoogtepunt in haar onstuimige geschiedenis was de verhindering van de Liga van de geplande Verdinaso-landdag van 22 juli 1933 in Mechelen. Het was een pure Liga-actie waarbij de lokale BWP zich onthield van deelname. De 250 Dinaso-militanten hadden geen verhaal tegen de ruim tweeduizend blauwhemden van de Liga. Sindsdien hield de leiding van het Verdinaso de plaats van haar landdagen zorgvuldig, en dat tot op het laatst, geheim.

Een enkele keer trachtte de Liga met propagandamateriaal aanwezig te zijn op de pacifistische en antimilitaristische IJzerbedevaart. Rechtse Vlaams-nationale milities maakten de Liga-militanten evenwel duidelijk dat ze alles behalve welkom waren. Toch wilde de Liga niet te boek staan als een vechtersbende. Vanaf juni 1934 begon ze afstand te nemen van het straatgeweld. De afkeuring van het geweld viel ook samen met het ontslag van Naessens.

Het einde

De Liga streefde ernaar om naast de vakbond en de partij de derde macht van de socialistische zuil te worden. Hierin faalde ze volledig. In België was de Liga nooit een erkend onderdeel van de socialistische zuil.

Einde 1935 lanceerde de Liga een campagne tegen de Italiaanse invasie van Ethiopië en kwam ze hierdoor op één lijn te staan met de communistische partij; dat tot grote ergernis van de BWP die deel uitmaakte van de regeringscoalitie. De Liga werd door de BWP vervolgens letterlijk aan de deur gezet door het besluit om haar de toegang tot de socialistische volkshuizen voortaan te ontzeggen. Hierdoor werden haar handen afgesneden.

De Liga kwam daarna in een isolement terecht. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog viel de werking definitief stil. Ruud Bruijns stelt in zijn leerrijke en stevig gedocumenteerd boek dat de Liga in haar doelstelling volkomen faalde. Ze moest immers bij het uitbreken van een nieuwe oorlog door een massale dienstweigering van opgeroepen dienstplichtigen deze oorlog bij voorbaat in de kiem smoren. Zoals we allen weten, werd dit doel nimmer bereikt.

Een boek dat ik gepassioneerd las maar hoe jammer om dergelijk historisch werk de wereld in te sturen zonder register. En dat in 2018, waarin de digitale (r)evolutie de opmaak van een register bijzonder makkelijk maakt. Een betreurenswaardig mankement van zowel auteur als uitgever. Wel heeft het boek een aangename leesletter en bladspiegel meegekregen.

Liever revolutie dan oorlog | Ruud Bruijns

Paperback / softback | Nederlands | Vaderlandse geschiedenis

In de jaren 1930 taande het principiële antimilitarisme in de internationale sociaaldemocratie. Als antwoord daarop ontstond de Internationale Socialistische Anti-Oorlogsliga in Nederland én België. Socialistische oud-strijders en militante jongeren sloegen [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

De aantrekkingskracht van Joris Van Severen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 12/09/2021
Binnen de historiografie van de Vlaamse Beweging zijn Cyriel Verschaeve en Joris Van Severen de twee figuren bij uitstek over wie de meeste publicaties werden geschreven.
Terwijl je van de eerste maar moeilijk kunt beweren dat hij nog enige aantrekkingskracht uitoefent, is het tegendeel waar wat [lees verder]

Filip de Pillecyn als journalist tijdens de Duitse bezetting

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/08/2021
Al eerder verscheen er journalistiek werk van Filip de Pillecyn (1891-1962) in boekvorm. We denken dan vooral aan de bundel Kiespijn der ziel (1981), verzameld en ingeleid door Richard Baeyens dat werk bevatte van De Pillecyn verschenen in het interbellum en onmiddellijk na de bezetting (onder meer in [lees verder]

Een vlug vergeten hoofdzonde

Recensie Pieter Jan Verstraete - 11/08/2021
De in 1975 in Stockholm geboren Maria Grund bracht het grootste deel van haar loopbaan door in de film- en mediabranche. Daardoor woonde ze afwisselend in Londen en New York. Thans woont ze op het Zweedse eiland Gotland, en brengt ze haar tijd al schrijvende door. De hoofdzonde is haar debuut als detectiveschrijfster.
[lees verder]

Moord en doodslag in Friesland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/08/2021
 De auteur Anita Terpstra werd in 1974 in het Friese Hallum geboren, en is bedrijvig als journaliste. In 2009 debuteerde ze als misdaadauteur met Nachtvlucht. Voor haar thriller Samen werd ze in 2017 genomineerd voor de Gouden Strop. Daarnaast schreef ze ook enkele non-fictieboeken. 
Altaar
[lees verder]

Adolf Hitler was helemaal geen eenzaat

Recensie Pieter Jan Verstraete - 25/07/2021
In haar nieuw boek vertelt de Duitse historica Heike B. Görtemaker op overtuigende wijze en aan de hand van een overweldigende hoeveelheid bronnenmateriaal hoe de Duitse dictator Adolf Hitler zich met een hechte kring vertrouwelingen omringde, die hij als zijn surrogaatfamilie beschouwde. Zelfs na de [lees verder]

Samuel Morse bestond echt, en het is zijn code

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/07/2021
Het voorliggende verhaal behoort tot het domein van de literaire fictie. De Amerikaan Samuel Morse (1791-1872) bestond echter echt en ook delen van zijn leven en werk zijn gebaseerd op historische bronnen. Het lag echter niet in de bedoeling van romanschrijfster Nathalie Briessinck, die eerder debuteerde [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.