De identitaire lasagne van een straatkat

Yasmina El Messaoudi zal in de Vlaamse mediageschiedenis herinnerd worden als eerste nieuwsanker van allochtone origine. Ze maakte haar debuut bij TV-Brussel (nu Bruzz) in 2008. Momenteel is ze als journaliste actief bij Radio 2 Vlaams-Brabant.

Aangrijpend

Maar met haar succesvolle mediacarrière heeft Straatkat, het eerste boek van El Messaoudi, niets te maken. Het is niet een enigszins voorspelbaar relaas geworden, van barrières en moeilijkheden waarmee ze werd geconfronteerd. Straatkat gaat veel dieper dan dat. El Messaoudi geeft zich bloot, in al haar angsten, zwaktes en momenten van vertwijfeling, in het aangrijpend verhaal over de aftakeling en dood nu drie jaar geleden van haar moeder. Met haar had El Messaoudi een intense verhouding. Ze schrijft zelf dat de navelstreng tussen beiden nooit is doorgeknipt.

Kapellen-op-den-Bos

El Messaoudi vermengt dit emotionele relaas met de zoektocht naar zichzelf, naar haar gemengde identiteit en hoe moeilijk het kan zijn om daarmee te leven. Ze groeide op in Kapellen-op-den-Bos, als kind van een Vlaamse moeder en een Marokkaanse vader, die toen zowat de enige allochtoon in de landelijke gemeente was. Zijn familie woonde in Brussel, maar daar wou hij niet gaan wonen, omdat hij ver weg wou zijn van familiale druk. De jonge Yasmina mocht zich kleden zoals ze wou en kreeg evenveel vrijheid als haar broer.

Hoezeer ze verschilde van de rest van haar familie besefte ze als ze op een dag een Brussels nichtje ontmoet, die in zowat alles haar tegenpool is. Het nichtje spreekt Frans, draagt een hoofddoek en lijkt een voorbestemde levensloop als onderdanige echtgenote tegemoet te gaan.

Flamande in Marokko

De ouders van El Messaoudi zijn fier dat ze hun kinderen ’twee vaderlanden’ hebben gegeven, maar Yasmina voelt zich snel als ‘een verdwaalde boei tussen twee eilanden.’ De jonge leeftijdsgenoten in Kapellen zien haar als een ‘vreemde’ en ze krijgt vaak met racisme te maken. Maar voor haar Brusselse familie is ze ‘la Flamande‘.

En als ze dan op zoek gaat naar haar roots in Marokko, het land van haar vader, is haar ontgoocheling enorm. In het land waar ze gehoopt had ’thuis te komen’ wordt ze namelijk bekeken als een te exploiteren toerist. Hier te bruin, daar te bleek. Autochtoon noch allochtoon. Ze voelt zich als een vliegtuig dat rondcirkelt maar geen toestemming tot landen krijgt. Als ze bij een test de vraag krijgt om zichzelf in drie woorden te omschrijven, heeft ze er vier nodig: ‘Ik weet het niet’.

Ik ben een freak

Het zijn bijzonder pakkende momenten in het boek als Messaoudi de pijn beschrijft die ze als nergens aanvaard ‘bastaardkind’ voelt. ‘Ik ben een freak, een mutant, een mislukt experiment’, schreeuwt ze uit, ‘Ik wil verdwijnen naar een plek die niet bestaat: thuis.’ Het doet denken aan The Time of our Singing van Richard Powers, waar de kinderen van een zwarte vrouw en een joodse man hun leven lang blijven worstelen met hun dubbele identiteit.

Hoopvol is dat een volgende generatie, die per definitie nog gemengder is, daar gemakkelijker mee omgaat. El Messaoudi merkt dit bij de dochter van haar broer, die met gemak haar afkomst als een gelaagde lasagna draagt.

Boon

Louis Paul Boon zei ooit over zijn beste passages dat iemand zijn hand had vastgenomen om zijn tekst beter te maken. In Straatkat had ik hetzelfde gevoel: bij de beschrijving van sommige emotionele momenten overstijgt El Messaoudi zichzelf en groeit haar proza uit tot literatuur. Als ze vertelt hoe ze de veters van haar zieke moeder strikt en zich de grote zus voelt. Of de fotosessie met haar moeder voor het doodkaartje of de zeer filmische beschrijving van het afscheren van haar mama’s haar. Er zijn niet zoveel non-fictieauteurs die met dergelijk meesterschap emotionele momenten kunnen beschrijven.

Dood van een kat

El Messaoudi neemt zonder schroom de riskante weg van sterke beelden. Ze gaat daarbij nooit uit de bocht, zoals wanneer ze vertelt hoe ze op het strand staat te kijken naar de golven die op en neer gaan en haar ‘de meedogenloze waarheid’ tonen dat haar moeder nooit meer zal terugkomen.

De meest gedurfde, lange scène gaat over de laatste uren van haar straatkat bij de dierenarts. Ongemerkt neemt zij de lezer mee in haar gedachten en associaties en wordt de doodstrijd van de kat die van haar stervende moeder. De sluiptrekkingen van de kat brengen de herinnering aan die van haar moeder terug. El Messaoudi slaagt er met brio in die gewaagde parallel tot een ontroerend einde te brengen. ‘Mijn hart is niet gebroken’ schrijft ze, ‘het ligt in gruis’. Pas bij de dood van haar kat, een tijd na die van haar moeder, zal ze eindelijk haar verdriet kunnen uithuilen.

Rouwproces

El Messaoudi had het schrijven van Straatkat nodig als een lang rouwproces van bijna drie jaar, een zoektocht naar zichzelf. Ze komt er gelouterd uit, met het besef dat haar vragen over identiteit zinloos zijn omdat ’thuis’ geen geografische plek hoeft te zijn, maar bij vrienden kan gevonden worden. Straatkatten nemen hun thuis gewoon mee, schrijft ze, en voelen zich op hun gemak bij groepen verschillende mensen.

Straatkat zal niemand onberoerd laten. Het is een meeslepend debuut, intelligent opgebouwd via korte, goed gestructureerde hoofdstukken tot een zeer ontroerende laatste scène waar haar vader met één zin zijn dochter gelukkig maakt en alles op zijn plaats valt. Ik zal de enige niet zijn die hierbij tot tranen bewogen wordt. Bravo voor zoveel bravoure!

Yasmina El Messaoudi zal er wel mee moeten leven dat haar identitaire lasagna er nog een laagje bijkrijgt: dat van een heel goede schrijver.

Straatkat is te koop bij Doorbraak Boeken.

Straatkat | Yasmina El Messaoudi

Paperback / softback | Nederlands | Literaire non-fictie algemeen

Yasmina groeit op tussen twee culturen. Haar vader komt uit het Rifgebergte in Marokko, haar moeder is geboren en getogen in een klein Vlaams dorpje. In het gezin staan de bijbel en de koran naast elkaar en worden nooit vragen gesteld over de mengelmoes aan talen, [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Luckas Vander Taelen

Hoe de islamitische hoofddoek het Belgische compromis in gevaar brengt

Recensie Luckas Vander Taelen - 29/09/2022
In Iran woedt een ware bevrijdingsoorlog tegen het theocratische islamistische regime, na de dood van een jong meisje dat volgens de kledingpolitie haar hoofddoek niet op de juiste manier droeg. In een nooit geziene uitbarsting van publieke verontwaardiging trokken duizenden vrouwen de straat op en verbrandden [lees verder]

Brussel als blauwdruk?

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/08/2022
Het kan helaas niet altijd gezegd worden van elke minister, maar wel van Sven Gatz: als Brussels minister van onder andere Meertaligheid, weet hij waarover hij spreekt. Hij komt als geboren en getogen Brusselaar uit een familie, waarin de twee landstalen werden gesproken. Zelf volgde hij als jurist een [lees verder]

Op zoek naar golfbrekers in een zee van drek

Recensie Luckas Vander Taelen - 09/08/2022
Op mijn moeders rommelige zolder staat nog altijd, onder een beschermende stoffen doek, het Philips-televisietoestel uit mijn jeugd, in de verre jaren zestig. Dat was zowat het meest prestigieuze object waarnaar heel onze woonkamer was gericht. In zowat elke huis stond een identiek exemplaar en iedereen [lees verder]

Flik in hellhole Molenbeek

Recensie Luckas Vander Taelen - 08/08/2022
De Ecolo-jongeren organiseerden op hun jeugdkampen ooit een spelletje waarbij het erop aankwam om een politieagent op de kop te slaan. Ze verspreidden ook stickers waarop de politie ondubbelzinnig van moord werd beschuldigd. Dat is de sfeer onder vele jonge Brusselaars die agenten niet meer zien als [lees verder]

Hitler als fotomodel

Recensie Luckas Vander Taelen - 06/08/2022
Het is allerminst verbazend dat Adolf Hitler als spreekwoordelijk monster, verantwoordelijk voor de dood van miljoenen, het onderwerp is geweest van honderden biografieën en duizenden boeken. Die stroom aan publicaties zal ondanks de voortschrijdende tijd waarschijnlijk nooit ophouden, want de afkeer [lees verder]

Hoe Donald Muylle de weg wijst naar een betere wereld

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/06/2022
Kris Peeters denkt dat er binnen een aantal jaren een boek zal verschijnen met als titel ‘de Waanzinnige 21st eeuw’, naar analogie met het klassieke historisch werk van Barbara Tuchman over de 14de eeuw. De eerste decennia van onze eeuw lijken een onstuitbare roetsjbaan van onverwachte gebeurtenissen, [lees verder]

Lachen met wokers en complotdenkers

Recensie Luckas Vander Taelen - 01/06/2022
‘De Vrouw met de gouden arm‘ van Filip Huysegems is een meer dan lezenswaardige roman, en dit om ten minste vier redenen, essentieel om een boek aan te bevelen: het is niet alleen relevant, maar ook goed geschreven, met een onverwacht en verrassend einde en met vooral een grote dosis humor. [lees verder]

Weg met de media , leve de pers!

Recensie Luckas Vander Taelen - 24/05/2022
‘Fuck de media, red de pers‘ van Guido Van Liefferinge is een geëngageerd boek, een pamflet haast dat ons met hoogdringendheid attent wil maken op onrustwekkende evoluties in een wereld die hij bijzonder goed kent. De nu 81-jarige Van Liefferinge verwierf naam en faam met bladen als Joepie [lees verder]

Het einde van links en rechts volgens Hind Fraihi

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/04/2022
Als een vermaledijd virus daar niet anders over beslist had, dan zou Hind Fraihi in 2020 vier lezingen gehouden hebben in het kader van de Willy Calewaert-leerstoel. Dat kon dus niet, en dat is bijzonder jammer want wat Fraihi zou verteld hebben, is meer dan interessant.
Dat we dit kunnen stellen [lees verder]

De oorlog van Douglas Murray tegen het woke denken

Recensie Luckas Vander Taelen - 28/03/2022
Douglas Murray is een Engelse auteur die twee boeken schreef met titels als provocerende vlaggen van een niet bepaald politiek-correcte lading: The strange death of Europe (vertaald als Het opmerkelijke einde van Europa bij De Blauwe Tijger) en The Madness of the Crowds. Hij is niet bepaald een [lees verder]

Van Algerije naar Italië

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/03/2022
Joachim Pohlmann is natuurlijk niet zomaar een auteur. Hij heeft een uitgesproken profiel als voormalig woordvoerder van de N-VA, rechterhand van Bart De Wever en huidig kabinetschef Cultuur van Jan Jambon. En een tijdlang schreef hij ook columns voor De Morgen waar hij met sardonisch plezier de weldenkende [lees verder]

De identitaire lasagne van een straatkat

Recensie Luckas Vander Taelen - 12/02/2022
Yasmina El Messaoudi zal in de Vlaamse mediageschiedenis herinnerd worden als eerste nieuwsanker van allochtone origine. Ze maakte haar debuut bij TV-Brussel (nu Bruzz) in 2008. Momenteel is ze als journaliste actief bij Radio 2 Vlaams-Brabant.
Aangrijpend
Maar met haar succesvolle mediacarrière [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.