Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente Duitse biograaf Hans Woller in zijn boek Mussolini: de eerste fascist, dat oorspronkelijk in 2019 in het Duits verscheen.

Restauranthouder
In zijn boek ontkracht Woller tal van bekende Duce-legendes. Al meteen in het eerste hoofdstuk verwijst Woller de bewering dat vader Mussolini uit een arm, proletarisch milieu stamde naar de prullenmand. Zijn vader was weliswaar hoefsmid, maar was tevens restauranthouder en bezat een stuk grond dat hij verpachtte. Zijn moeder was onderwijzeres met vast werk en erfde vlak na de millenniumwisseling een kleine som, waarmee het echtpaar een boerderijtje kocht. Hun drie kinderen genoten een degelijke opvoeding en kwamen steeds op de eerste plaats. Van een proletarische opvoeding was helemaal geen sprake. Zijn ouders spraken Italiaans in plaats van het lokale dialect. Als scholier las de jonge Benito veel en interesseerde zich voor politiek (een ‘fel antiklerikaal socialisme’) dat hij van zijn vader meegekregen had.

Georges Sorel

Maar toch: wegens geldgebrek kon er van een universitaire studie voor Benito geen sprake zijn. Op zijn achttiende bezat hij een tomeloze energie, gecombineerd met een grote afkeer van het belegen liberalisme van de betere kringen.

De belabberde toestand van Italië belette dat hij vlug werk vond. Van een loopbaan in het onderwijs kwam niets terecht. Zoals zovele leeftijdsgenoten diende hij zijn geluk te beproeven in Zwitserland, vanouds een broeinest van extreemlinkse politieke gedachten. De jonge Mussolini verdiepte er zich in het politieke werk van Angelica Balabanoff, Vilfredo Pareto en vooral Georges Sorel.

Na zijn Zwitserse avontuur kwam de extreme socialist in Trentino terecht, destijds onder Oostenrijks gezag, waar hij een heel eigen agressieve stijl van actievoeren ontwikkelde. Hij bracht de partij en de plaatselijke partijkrant opnieuw tot leven en was berucht omwille van zijn agressieve stijl. Na korte tijd werd hij naar Italië uitgewezen, wat binnen de Italiaanse socialistische partij niet onopgemerkt bleef.

Lichaamscultuur

Agitator Mussolini maakte binnen korte tijd carrière binnen de socialistische partij. Toen begonnen de problemen pas goed. De gematigde socialisten vonden hem rond 1914 te radicaal en de revolutionairen vonden hem te anarchistisch, te dictatoriaal en te onberekenbaar. Daarbij kwam nog dat door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog het internationale socialisme als een kaartenhuisje ineenstuikte. Geheel tegen de partijlijn in brak Mussolini in het openbaar een lans voor oorlogsdeelname aan de zijde van de geallieerden. Gevolg was dat hij uit de partij gezet werd, en zijn eigen weg, de zgn. ‘derde weg’ ging. Hij vond de term fascisme uit.

Mussolini, een doorgewinterde politicus, hechtte groot belang aan de lichaamscultuur. Hij ventte zijn eigen lichaam nadrukkelijk uit in de fascistische propaganda, en beklemtoonde in zijn toespraken de schepping van de fascistische mens als de ‘nieuwe mens’, waarbij lichaam boven geest ging. Italië diende hervormd te worden tot één groot krachtig lichaam. In 1929 kende de Duce-cultus door het concordaat met het Vaticaan, een eerste hoogtepunt. Een tweede maal was dat het geval in 1936 met de overwinning op Ethiopië.

Imperialist

Il Duce was een dermate geslepen politicus, aldus Woller, dat hij op perfecte wijze de kunst verstond om de verschillende vleugels van zijn partij steeds te vriend te houden, de diverse opties hield hij lang open, bespeelde gewiekst het volk en collega-politici, en vernederde of vernietigde op het juiste moment en de juiste plaats zijn tegenstanders.

Volgens Woller was Mussolini meer een imperialist dan een fascist. Bij zijn veldtocht in Abessinië toonde het fascisme zijn ware gezicht. De gewelddadige moorden door het gebruik van gifgas werden vergoelijkt met forse uitspraken over de minderwaardigheid van de volken die onderdrukt waren en ook deels uitgeroeid dienden te worden.

Italië had in zijn ogen evenveel recht op koloniën als andere grote mogendheden. Eerste aarzelde de ‘eerste fascist’ nog om zijn territoriale aanspraken in Europa te laten gelden. Hij wachtte tot Hitler de vijandelijkheden opende om dan zelf toe te slaan in de Franse Alpen (juni 1940) en Griekenland (oktober 1940). Tot zijn grote woede moest hij echter vaststellen dat zijn generaals er niets van bakten, en door de Grieken en Fransen verslagen werden, wat dan weer de woede opwekte van Hitler die zijn compagnon uit het Griekse moeras moest halen waardoor de veldtocht tegen de Sovjet-Unie een maand vertraging opliep.

Joden

Woller schrijft verder onder meer dat het antisemitisme en racisme van Mussolini geen Duitse import was. De Duitse historicus laat duidelijk zien dat Mussolini’s antisemitisme van veel oudere datum was, en dat Mussolini heel makkelijk Hitler tegemoetkwam bij het uitroeien van de joden. De Duce was op de hoogte van het lot van de joden maar deed niets om het te voorkomen. In eigen land verklaarde hij dat de joden geen onderdeel van het Italiaanse volk vormden.

Ondanks de beknoptheid van zijn biografie schetst Woller een overtuigend beeld van de aard van Mussolini (‘Mussolini was helemaal niet lachwekkend’), de wijze waarop hij als ‘eerste fascist’ aan de macht kwam, zijn ideologie trachtte te vestigen in de hoofden van de Italianen, en de diverse redenen van zijn val. De wreedheid waarmee Mussolini vermoord en achteraf verminkt werd, brengt Woller aan het einde van zijn heldere en vernieuwende biografie tot de uitspraak dat het erop leek dat de woedende massa ‘hun eigen betrokkenheid bij het fascisme wilde uitwissen’.

Met eindnoten, bibliografie, illustraties en register.

 

 

 

Mussolini | Hans Woller

Paperback / softback | Nederlands | Historische biografieën

Benito Mussolini was een telg uit een rood nest. Met zijn vlijmscherpe pen werkte hij aan een loopbaan als journalist. Hij groeide uit tot een van de voormannen van de Italiaanse socialistische partij. Maar na de Eerste Wereldoorlog koos hij een andere koers. Met [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Vlaamse Oostfronters oorlogsmisdadigers?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 09/02/2019
De gewezen ADVN-historicus Frank Seberechts is de auteur van onder meer een repressieboek, Ieder zijn zwarte (1994) en een Oostfrontboek, Tussen Schelde en Wolchow (2002). Thans is hij bevallen van een tweede boek gewijd aan het Oostfront. En wat voor een. In Drang naar het Oosten: Vlaamse soldaten en [lees verder]

Een ‘zwarte’ jonkvrouw uit Nederland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/02/2019
U, lezer, zult zich wellicht afvragen wie in godsnaam is Julia Op ten Noort. Terecht. Hier in ons Vlaanderland zijn er maar weinigen die bij het vernemen van haar naam een belletje zullen horen rinkelen. Kort samengevat was freule ‘Juul’ (zo haar roepnaam bij intimi) van adellijke komaf en gefascineerd [lees verder]

Winston Churchill: wat een biografie!

Recensie Pieter Jan Verstraete - 28/03/2019
Zonder twijfel is de zopas verschenen Winston Churchill-biografie van de Britse historicus Andrew Roberts (ook auteur van onder meer een vuistdikke ‘Napoleon’) de beste en meest intrigerende biografie van de Britse politicus die tot nu toe in het Nederlands verschenen is. Roberts kritische biografie [lees verder]

‘1919’ in kort bestek

Recensie Pieter Jan Verstraete - 20/07/2019
Schrijven dat 1919 vooral voor Europa een bijzonder jaar was, staat gelijk met het inintrappen van een open deur. Het afwikkelen van de wapenstilstand van november 1918 gebeurde in een klimaat van sociale onrust en van revoluties die zowat in heel Europa plaatsvonden. Maar vooral dan in Midden- en Oost-Europa. [lees verder]

De troonopvolger

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/09/2020
De grootmeesteres van de sfeervolle politieroman wordt de 78-jarige Amerikaanse letterkundige Donna Leon weleens genoemd. Ruim dertig jaar woonde ze in Venetië. Niet alleen schreef ze een Venetiaans kookboek en een toeristische wandelgids maar ook dertig politieromans die zich allen situeren in de dogestad. [lees verder]

De lange, fatale winter van 1932-1933

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/10/2020
In Allen tegen allen schetst de Amerikaanse historicus Paul Jankowski een voortreffelijk beeld van de wereld na Versailles 1919. De winter van 1932 – 1933 was een kantelmoment. Tijdens deze lange winter evolueerde de naoorlogse wereld in een vooroorlogse.
Mussolini en de Hoorn van Afrika
[lees verder]

Verwacht het onverwachte

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/10/2020
In 2018 debuteerde de Nederlandse film- en televisieproducent Kasper van Beek met Vogelvrij. De thriller werd goed ontvangen en bereikte de eindselectie van de Gouden Strop en de Schaduwprijs. Ook zijn tweede nagelbijter, De honger, mag er zijn.
‘Play’, maar dan…
Psychiater en Afghanistan-veteraan [lees verder]

Misdaad in Leiden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 18/10/2020
Na lectuur van de thriller Zij die zwijgt kom je als lezer als vanzelf tot de conclusie, dat het wel hoogst verwonderlijk is dat er in de Nederlandse stad Leiden überhaupt een moord opgelost wordt. Zeker als je kijkt naar de fauna waaruit het moordteam van het Leidse politiebureau bestaat. Zowat elk [lees verder]

‘De noodzaak van de repressie’: ‘Onverwerkt verleden’ heruitgegeven

Recensie Pieter Jan Verstraete - 20/10/2020
In september volgend jaar zal het dertig jaar geleden zijn dat het standaardwerk van Luc Huyse en Steven Dhondt over de repressie verscheen. Dit boek werd recent heruitgegeven met aanvullende bijdragen van Bruno De Wever, Koen Aerts en Pieter Lagrou.
Zonder begrip
Het minste dat kan gezegd [lees verder]

Een tegendraadse nieuwe Hitlerbiografie

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/10/2020
Zonder twijfel is Adolf Hitler een van de meest bestudeerde persoonlijkheden uit de wereldgeschiedenis. Over hem verschenen er al een paar duizend biografieën. Na de voortreffelijke, tweedelige, Hitler-biografie (2013 en 2018) van Volker Ullrich verscheen heel recent een nieuwe spraakmakende biografie [lees verder]

De V-2’s van Scheveningen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 09/11/2020
De Britse schrijver Robert Harris (1957) verwierf grote bekendheid als schrijver van historische romans. Tot zijn meest bekende werken behoren De geest (over de ghostwriter van een politicus), De officier (over de Dreyfus-affaire) en een trilogie over de Romeinse staatsman Cicero. Nu publiceert hij een [lees verder]

Ierse Fenians in Manchester: historische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/11/2020
Het Ierse conflict vormt ideale teeltaarde voor het schrijven van boeiende detectives en thrillers. Een goed voorbeeld is de nieuwe, spannende speurdersroman De weigeraar van de Engelsman Ian McGuire. Deze heftige historische detective speelt zich af in het Manchester van 1867/1868, waar ook de auteur [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.