Arthur Mulier: katholiek, flamingant, ondernemer

Of er een heuse biografie in de figuur van Arthur Mulier zit, is maar de vraag. Feit is dat Pieter Jan Verstraete met een bescheiden brochure alvast ook weer die lacune invult. Daarmee toont hij zich van zijn sterkste zijde: biografische lacunes opvullen in de geschiedenis van de Vlaamse beweging. Hoe bescheiden sommige publicaties soms ook zijn.

Von Bissinguniversiteit

Zopas verscheen van Verstraetes hand een amper 48 blz. tellend, en zoals steeds rijk geïllustreerde, biografische brochure, gewijd aan oud-activist en medestichter van de krant De Tijd, Arthur Mulier. Mulier (1892) kwam uit de bemiddelde burgerij van Kortrijk; vader was er apotheker. Zoals vaak toen kreeg hij het flamingantisme ingelepeld in het college, waar hij aansloot bij de plaatselijke studentenbond. Op zijn negentiende schreef hij zich in als rechtenstudent aan de Leuvense universiteit. Hij was al snel ‘vastbesloten om zijn steentje tot de vernederlandsing ervan bij te dragen,’ schrijft Verstraete. Dat deed hij onder meer door zich te engageren in het KVHV en Met Tijd en Vlijt. Nog geen maand nadat hij in Leuven zijn kandidaatsdiploma behaalt, vallen de Duitse troepen België binnen. De Eerste Wereldoorlog is een feit.

Verstraete is er niet in geslaagd te achterhalen wanneer Mulier zich liet inschakelen in ‘het raderwerk voor de, met Duitse steun, vernederlandsing van de Gentse universiteit.’ Feit is dat hij in juni 1916 scholieren en studenten al overtuigt in meetings om te gaan studeren aan de zogenaamde Von Bissinguniversiteit — het is maar met Duitse steun dat de Gentse ‘hogeschool’ werd vernederlandst. Ook Mulier gaat er verder studeren, samen met zestien andere Kortrijkzanen. Hij werd er preses van het Gentsch Studentencorps ‘Hou ende Trou’. Voor dat genootschap was hij de verbindingsofficier met de Raad van Vlaanderen, het officieuze ministerie van het autonome Vlaanderen onder Duits gezag.

Van katholiek flamingant moet Mulier heel snel geëvolueerd zijn naar politiek Vlaams-nationalist. Halfslachtige federalistische modellen, zoals dat van Lodewijk Dosfel, vonden geen genade. Hij kwam in de slipstream terecht van Jong-Vlaanderen van dominee Jan Derk Domela Nieuwenhuis Nyegaard. Met minder dan een personele unie van onafhankelijke staten, nam hij geen genoegen.

Repressie en arrestatie

Na de wapenstilstand begon de repressie tegen de activistische collaborateurs. Hoewel zijn diploma nietig werd verklaard, ondervond Mulier voorts geen problemen. Het scheen dat hij de dans zou ontspringen. En dus legde hij de nodige testen af voor de centrale examencommissie om alsnog in 1921 het diploma van doctor in de rechten te krijgen. Daarnaast was hij politiek redacteur van Het Kortrijksche Volk en stond hij mee aan de wieg van het ACW-weekblad De Volksmacht en van de Kortrijkse boekhandel De Zonnewende.

Ook in 1921 werd hij verkozen tot provincieraadslid voor de katholieke partij. Hij was kandidaat voor de Christelijke Werknemers — het vooroorlogse ACW speelde een belangrijke rol in de Vlaamse beweging. Hij schopte het zelfs tot bestendig deputé van de provincie West-Vlaanderen. Al was dat een doorn in het oog van de franskiljonse liberalen. Die wilden hun gram halen en startten een lastercampagne. Gevolg: gouverneur Leon Janssens de Bisthoven — ‘een van de grootste tegenstanders van de jonge gedeputeerde’ — startte een onderzoekscommissie. Hoewel de meerderheid in die commissie geen problemen zag in Muliers oorlogsactiviteiten, werden er ook ‘pamfletten tegen hem verspreid. De laster bleef maar aanhouden en verziekte het politieke klimaat in de kustprovincie.’  Verschillende organisaties in en afdelingen van het ACW tekenden protest aan. Maar dat mocht niet baten. Op 11 februari 1922 werd Mulier opgesloten in de Nieuwe Wandeling-gevangenis in Gent.

Volgens Verstraete was ‘de verontwaardiging over de arrestatie van Arthur Mulier in Vlaamsgezinde en christendemocratische middens en ook daarbuiten groot’. Het leidde tot tal van protestvergaderingen — ‘Mulier-meetings’ — en uiteindelijk tot een grote betoging in Roeselare. Organisaties als het Katholiek Vlaamsch Verbond, de Vlaamse oud-strijders van VOS en het Oud-Hoogstudentenverbond van West-Vlaanderen riepen verzamelen op 23 april 1922, Beloken Pasen. Bijna tienduizend betogers trokken ‘op waardige wijze’ door Roeselare, begeleid door 30 muziekmaatschappijen. Er vond maar één indient plaats. Onder druk van pers en publiek, kwam Mulier vrij op 25 mei, net op tijd om de geboorte van zijn oudste zoon Jan bij te wonen.

Proces

‘Men zal geen enkel woord van mij aanhalen tegen den koning en de regeering,’ zei Mulier tijdens het assisenproces in Gent. Het assisenhof veroordeelde hem echter tot drie jaar gevangenis na een ophefmakend proces ‘dat de gemoederen in politiek West-Vlaanderen flink door elkaar geschud had.’ Na 276 dagen werd hij vrijgelaten.

Vermits Mulier ook zijn burgerrechten was kwijtgeraakt, verliet hij (tijdelijk) de politiek en stortte zich op het bedrijfsleven. Hij stichtte de Algemeene Fluweelweverij in Ledegem, en de Kortrijkse Katoenspinnerij. Samen met onder meer Tony Herbert, was hij pleitbezorger en voortrekker van de vernederlandsing van het bedrijfsleven in Vlaanderen.

Katholiek en Vlaams

In 1930 kreeg hij zijn politieke rechten terug. Van 1939 tot 1950 was hij voorzitter van de Openbare Onderstand in Kortrijk — het huidige OCMW. In die jaren was hij, actief in de katholieke partij, voorstander van de zogenaamde Concentratiebeweging: verregaande samenwerking van de katholieken met de Vlaams-nationalisten. Hij stond dus op de strekking van het ‘professorenblad’ Nieuw Vlaanderen van ‘vader’ Gaston Eyskens.

Ook na de Tweede Wereldoorlog moest hij zich verantwoorden. Zijn textielfabrieken hadden stof geleverd voor het maken van uniformen voor de Wehrmacht. Tussenkomsten van prominente katholieke politici en ondernemers zorgden ervoor dat hij werd vrijgepleit. Zijn dank moet groot geweest zijn, want regelmatig, zo schrijft Verstraete, steunde Mulier de CVP ‘met vrij grote geldsommen.’ Tevens was hij gecoöpteerd senator voor de CVP van 1949 tot 1954. De CVP streefde toen naar een absolute meerderheid, wat maar kon door de vleugels te knippen van het ontluikende Vlaams-nationalisme en voldoende flaminganten — zoals Mulier — een plaats te geven. Mulier was immersén katholiek én Vlaams: hij steunde ook de IJzertoren en richtte (eerder al, in 1930) een lokale afdeling op van het Vlaams Economisch Verbond (VEV — vandaag Voka), waarvan hij in 1957 nationaal voorzitter werd. En in 1967 ‘zette hij mee zijn schouders onder het nieuwe dagblad de Financieel Ekonomische Tijd.’

Op 1 oktober 1979 overleed Mulier in Kortrijk, op 87-jarige leeftijd. Dankzij de biografische brochure Het proces Mulier weten we nu meer over het assisenproces dat tegen hem werd aangespannen. En vooral zal hij nu minder snel vergeten worden.

Meer berichtjes van Karl Drabbe

Verdeeldheid in eenheid

Recensie Karl Drabbe - 18/05/2021
De Lage Landen, zeg maar: de Benelux met een stuk van wat vandaag ‘Hauts de France’ heet en het Land van Kleef in Duitsland. Dat is zowat het gebied dat de Lage Landen sinds de middeleeuwen vormen. Een regio in de delta van de grote rivieren, waar een klimaatopwarming voor relatieve landbouwopbrengsten [lees verder]

100 jaar bedevaarten naar de IJzer

Recensie Karl Drabbe - 14/05/2021
In 2020 vond de honderdste IJzerbedevaart plaats. Wat ooit begon als een massamanifestatie in dorpen van gesneuvelde Vlaamse frontsoldaten uit de Eerste Wereldoorlog, evolueerde naar pacifistische colloquia in mineur aan de voet van de IJzertoren. De affiches van de honderd manifestaties werden nu gebundeld [lees verder]

De moord op Hitlers halfnicht

Recensie Karl Drabbe - 13/05/2021
‘Angelika Maria (Geli) Raubal (1923-1931) was een dochter van Angela Raubal, die een halfzus was van Adolf Hitler. Zodoende was Geli Raubal een halfnicht van hem.
Toen Hitler in 1929 een appartement betrok in München, werd zijn halfzuster Angela zijn huishoudster. Samen met Geli woonde [lees verder]

De eerste globalisering

Recensie Karl Drabbe - 13/04/2021
Als er één wetmatigheid de geschiedenis van de mensheid typeert, is het wel continuïteit. Ondanks alle grote theorieën of cesuren die mensen post hoc zien of verklaren in het verleden. Continuïteit is echter zo voor de hand liggend, dat ze weinig verrassend lijkt. Ze doet zich voor tegen de achtergrond [lees verder]

De Dietsche nationaalsocialist

Recensie Karl Drabbe - 11/04/2021
Het is prof. Bruno De Wever die Reimond Tollenaere in een artikel ‘De Dietse nationaalsocialist’ noemde. De meeste hardcore nazi’s in Vlaanderen zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog bij DeVlag/Algemeene SS Vlaanderen. Tollenaere koos er echter voor binnen het VNV te blijven, de grootste collaboratiebeweging, [lees verder]

Europees aanmodderen

Recensie Karl Drabbe - 09/04/2021
Aanmodderen. Of voortmodderen. Er is allicht een nuanceverschil. Het ene werkwoord klinkt al minder uitgesproken negatief dan het andere. Volgens Caroline De Gruyter is voortmodderen het motto van zowel de Oostenrijkse Habsburgmonarchie als van de Europese Unie. Ook slordigheid, gekluns, halfbakken compromissen [lees verder]

Moorden in Dresden

Recensie Karl Drabbe - 13/03/2021
Dresden, 1944-1945. De historische stad kreunt onder de bombardementen van de geallieerden. Tienduizenden Duitsers vluchtten uit het oosten voor de Rode Russen. Het Derde Rijk loopt op zijn laatste benen; Hitlers wonderwapen laat het afweten. En als klap op de vuurpijl krijgt de politie er te maken met [lees verder]

BDW: docusoap wordt boek

Recensie Karl Drabbe - 06/03/2021
‘Politiek is een slecht toneelstuk met briljante acteurs.’ Die oneliner hanteert Bart De Wever wel vaker. Het net verschenen boek In het hoofd van Bart De Wever sluit er ei zo na mee af. Datzelfde boek kan je recenseren met een parafrase daarvan: ‘een slecht boek met briljante acteurs’.
[lees verder]

Ik ga op expeditie, en ik neem mee…

Recensie Karl Drabbe - 25/02/2021
‘Ik ga op reis, en ik neem mee…’ U speelde het spelletje als kind zeker ook. Of u speelt het weleens met kinderen en/of kleinkinderen. Eindeloos plezier in de auto, op weg naar een verre vakantiebestemming gegarandeerd. Al kunnen vakantiebestemmingen ons hoogstens doen wegdromen van [lees verder]

Covid doodt, eenzaamheid ook

Recensie Karl Drabbe - 01/02/2021
Wie dacht dat de lockdown een ‘leuke, luie, ontspannende periode zou worden — de hele dag voor de buis of met een spannend boek en een lekker wijntje — had het mis’. Denk maar aan jonge gezinnen met kinderen op een klein appartement. Afstandsonderwijs in arme gezinnen, waar niet voldoende [lees verder]

De middeleeuwen waren anders

Recensie Karl Drabbe - 12/01/2021
De middeleeuwen kwamen ten einde met de renaissance, het quatrocento. Toen zochten geleerden en kunstenaars in Italië terug aansluiting bij het roemrijke verleden van het ‘beschaafde’ Oude Rome. Letterlijk slaat het op de ‘wedergeboorte’ van de ‘Klassieken’. De tien [lees verder]

Complotdenkers, carrièrejagers en charlatans

Recensie Karl Drabbe - 22/12/2020
De vrijmetselarij is wereldwijd gebaseerd op Grote Principes die ook de Franse Revolutie – en vandaag de Franse Republiek – kenmerken: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Of bij uitbreiding vrijheid, gewetensvrijheid, religieuze verdraagzaamheid, democratie, wereldburgerschap. Van een goede man een [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.