Achter het bamboegordijn

De schrijfster Namkje Koudenburg (°1950) is een Friese die in 1980 na vier jaar Hongkong in Shanghai aanbelandt, waar het schrikbewind van Mao nog voelbaar is. Iedereen loopt nog in Mao-pak, ook de vrouwen. En iedereen bekijkt haar en zegt: ‘Wat is ze lang!’

Jeugd in Friesland

In 2014 bezoekt ze opnieuw de plaatsen waar ze in de jaren 80 gewerkt heeft. De fietsen zijn vervangen door auto’s, er is zoveel bijgebouwd, bijna niets is nog hetzelfde. Het boek begint met haar jeugd in Friesland. Geïnspireerd door de bijbel begint ze te bidden voor de christenen die in China sinds 1949 zwaar vervolgd werden en voor het bezit van een bijbel in de laogai konden belanden.

Ze besluit dan door het ‘bamboegordijn’ te gaan dat China scheidde van de wereld. In 1976 trekt ze naar Hongkong om daar Mandarijn-Chinees te leren. Tot 1949 was Hongkong dunbevolkt met boeren en vissers. Maar toen Mao aan de macht kwam, vluchtten miljoenen Chinezen naar het Britse gebied, waar hun motto was: ‘Zo snel mogelijk rijk worden.’

Gao Lan Si

Behalve Chinese les, krijgt de schrijfster ook een Chinese naam: ‘Gao Lan Si’ (lang, Holland, gedachte). In 1980 neemt ze deel aan een groepsreis naar China, in vliegtuigen van slechte kwaliteit. Daarna krijgt ze werk in Shanghai, bij een Nederlands bedrijf. Plattelanders die de stad bezoeken, gapen haar aan vanwege haar lengte.

Massa’s fietsers zorgen voor chaos. Kamersleutels passen op elke deur in het hotel. Daar maakt ze mee dat voor het eerst in 30 jaar een kerk weer opengaat en dat voor een massa volk. Ze ervaart de hartelijkheid waarmee Chinezen haar bij hen thuis ontvangen, vaak in een eenkamerwoning.

Intellectuelen uitschakelen

Telefoneren verloopt nog van cel tot cel, met een telefonist die de gewenste persoon thuis gaat ophalen. Soms moet ze voor een Chinees een fiets kopen, omdat de ‘danwei’ of werkeenheid hem of haar die fiets niet gunt. Ze hoort ook van mensen dat ze tijdens de Culturele Revolutie een enveloppe met kogel en rekening kregen, als iemand van hun familie onschuldig geëxecuteerd was.

Vooral intellectuelen werden zo uitgeschakeld. Tijdens Mao was van alles verboden: huisdieren (honden en katten), mooie kleren, oude cultuur, make-up en andere ‘bourgeois-verschijnselen’. Zelfs de vogels werden met DDT uit de steden gehouden. Een ingenieur doet zijn beklag over de eindeloze ondervragingen door partijleden, die bovendien een deel van zijn huis ingenomen hebben.

Land verlaten

Na 3,5 jaar Hongkong en een half jaar Shanghai moet zij plots het land verlaten, omdat Nederland duikboten geleverd heeft aan Taiwan. Zes weken later mag ze terugkeren. Bij een bezoek aan het platteland maakt ze kennis met de open toiletten: iedereen zit er naast elkaar, zonder scheiding. Ze ontmoet er een vrouw met ingebonden voetjes en mag van haar een foto nemen (p. 137, p. 160).

Dat inbinden ontstond tijdens de Tangdynastie (618-907). Vanaf 1911 werd het verboden, maar het bleef nog een tijd bestaan, minstens tot in de jaren 30 (p. 161). Gelukkig zie je dat fenomeen al lang niet meer in China.

Vaak vertelt ze over haar ontmoetingen met Chinese christenen, haar voornaamste reden om naar ginds te trekken, en hoe die werden mishandeld en gebroodroofd tijdens Mao.

Fotogalerij van criminelen

In 1982 voert China de schoonmaak- en beleefdheidscampagne in: van dan af moest het overal netter zijn en moest Chinees personeel vriendelijk zijn tegenover buitenlanders. Het resultaat was beperkt. Een ander vreemd verschijnsel is de jaarlijkse fotogalerij van criminelen die de doodstraf krijgen voor moord, verkrachting of diefstal (p. 181). De bedoeling is de bevolking af te schrikken en op het juiste pad te houden.

Na twee jaar Shanghai mag ze in 1983 voor haar werk naar Beijing. Ook daar is ze actief in christelijke kringen. Na de onderdrukking door Mao zijn vele Chinezen in stilte christen geworden. Buiten de stad zijn er maar drie wegen waar buitenlanders mogen komen. En er zijn te weinig hotels om het toenemend aantal toeristen op te vangen. Taxi’s maken bewust grote omwegen om meer te kunnen aanrekenen (p. 190-196).

De ‘vier moderniseringen’ van Deng worden door menig Chinees anders ingevuld: wasmachine, koelkast, tv en bromfiets. Ze legt ook uit hoe je met Chinezen moet onderhandelen: eindeloos veel geduld hebben, begrip tonen als de Chinese partners een contract toch nog willen wijzigen, veel eten en drinken. Bij die diners worden soms ook schildpadden en andere dieren in hun geheel opgediend en moet er alcohol van 53% gedronken worden.

Burn-out

In 1985 kampt Namkje met een burn-out, ze keert terug naar Nederland, maar in 1986 is ze weer in China. Eveneens in 1986 maakt ze een reis door Albanië, dat in de jaren 70-80 het Europese China was: een harde dictatuur, met veel armoede en achterstand. In 1989 reist ze naar Lesotho, het dak van Afrika, dat nog veel primitiever en armer is. Ze geeft er anderhalf jaar godsdienst en Engels.

In 1991 wordt ze verliefd op een arts. Ze trouwen en in 1992 krijgt ze op haar 42ste een dochtertje. Daarna neemt ze nog twee Chinese meisjes in huis, van wie de moeders in Nederland asiel zochten. Nu vindt ze haar missie in eigen land.

Koudenburg heeft een mooi autobiografisch verhaal geschreven, met veel optimisme en levensmoed. De chronologie is niet altijd duidelijk: soms is het zoeken naar het jaartal waarover ze het heeft. Ze zegt ook niet precies wanneer (in feite 1988) en waarom ze China definitief verliet. Ze slaagt er wel in de lezer mee te nemen op haar reis en haar emoties te delen. De foto’s (p. 126-142) maken het allemaal nog wat aanschouwelijker. Het taalgebruik is voor iedereen toegankelijk.

Het boek is te koop bij boeken.doorbraak.be : klik hier 

Achter het bamboegordijn | Namkje Koudenburg

Paperback / softback | Nederlands | Reisverhalen

Als een volslagen vreemdeling belandt Namkje Koudenburg in de miljoenenstad Shanghai. Ze kijkt haar ogen uit bij de mensenmassa die op een gewone dag door de hoofdstraat trekt, lopend of fietsend, allemaal in dezelfde donkerblauwe en legergroene kleding. Omgekeerd [lees verder...]

Verschenen als POD titel

Meer berichtjes van Jef Abbeel

Confucius en Cicero

Recensie Jef Abbeel - 09/09/2022
Deze bundel maakt deel uit van de reeks ‘Roma Sinica’, waarin diverse specialisten de relaties tussen het oude Oosten (China, Korea, Japan) en het oude Westen bespreken. Die relaties waren in de Oudheid beperkt tot handel. Echte relaties ontstonden pas in de 16 de -17 de eeuw, toen de jezuïeten [lees verder]

Confucius spreekt

Recensie Jef Abbeel - 08/09/2022
De auteurs van Confucius spreekt zijn professoren Chinese taal, filosofie en religie in respectievelijk Leuven en Leiden.
Met hun boek willen ze de hedendaagse relevantie van Confucius aantonen. Vanaf de inleiding tonen ze aan dat nogal wat uitspraken toegeschreven worden aan Kong Qiu/Kong Fuzi [lees verder]

Kunnen we China vertrouwen?

Recensie Jef Abbeel - 09/08/2022
Pascal Coppens is sinoloog en ondernemer. Hij woonde bijna 20 jaar in China en kent het land door en door. Met zijn nieuw boek Kunnen we China vertrouwen?, reageert hij op de toenemende negatieve (voor)oordelen over China.
Cirkels van vertrouwen
Coppens somt de (voor)oordelen over China op [lees verder]

Strijd voor de vrijheid

Recensie Jef Abbeel - 28/07/2022
Nathan Law (°1991), de auteur van Strijd voor de vrijheid, was vanaf 2014 een van de leiders van het Hongkongse verzet tegen de groeiende Chinese invloed. In 2016 werd hij verkozen in het Hongkongse parlement, maar na negen maanden zette Hongkong hem op vraag van Beijing uit.
Law groeide op in [lees verder]

China over grenzen

Recensie Jef Abbeel - 25/07/2022
De schrijfster werd geboren in Hongkong, maar groeide op in Canada. Ze begint met een betwistbare uitspraak: ‘De semi-onafhankelijke steden Hongkong en Macau vallen buiten het geografisch gebied van de Volksrepubliek China.’ . Die semi-onafhankelijkheid is sinds 2019/1999 verleden tijd en de meeste [lees verder]

Oekraïne: hoog op de zuil van de vrijheid

Recensie Jef Abbeel - 09/07/2022
De titel van dit boek Hoog op de zuil van vrijheid verwijst naar ‘Vrouwe Ukraina’, die sinds 2001 in Kiev boven op het Maidanplein op de onafhankelijkheidszuil staat. 17 auteurs belichten in 24 hoofdstukjes verschillende facetten uit de geschiedenis van Oekraïne. Enkele thema’s: de Holodomor (vernietiging [lees verder]

De mannen van Poetin

Recensie Jef Abbeel - 03/07/2022
Catherine Belton werkte zes jaar lang voor The Financial Times in Moskou. Ze begint met een overzicht van de mannen rond Poetin, veelal ex-KGB-ers. Het aanvankelijke doel van het boek was: aantonen hoe Poetins KGB-vrienden de economie inpalmden. Daarna kwam erbij: bewijzen dat die miljarden ook ingezet [lees verder]

Een Rus als ik

Recensie Jef Abbeel - 06/06/2022
Eline Helmer, de schrijfster van Een Rus als ik, is antropologe. Ze woonde van 2015 tot 2020 in Rusland, even in Pskov maar veelal in Sint-Petersburg, en ze volgde er het dagelijks leven van de gewone Russen. De vele aantekeningen die ze maakte van haar ontmoetingen dienden oorspronkelijk niet voor [lees verder]

Zelensky, de biografie: van komiek tot oorlogspresident

Recensie Jef Abbeel - 02/06/2022
De auteur van deze ‘biografie’ is een Oekraïense journalist, tv-presentator en medewerker van ‘Deutsche Welle’. Eerder schreef hij al boeken over andere Oekraïense politici: Joesjtsjenko, Janoekovitsj en Timosjenko.
Het boek verschijnt in 16 talen en het is eerder een overzicht [lees verder]

Georgië is geen hof van Eden, maar een belaagd paradijs

Recensie Jef Abbeel - 31/05/2022
Poetins invasie in Oekraïne is niet zijn eerste: het Russische leger viel eerder al binnen in Tsjetsjenië, Georgië en Syrië. In 1990-1991 hielp Rusland al bij de afscheiding van Abchazië en Zuid-Ossetië.
Georgië is een overwegend christelijk land in de Kaukasus, met een lange geschiedenis [lees verder]

De Russische Krim

Recensie Jef Abbeel - 28/05/2022
De Oekraïners beschouwen de Krim nog altijd als een deel van hun land, het enige waaraan het schiereiland grenst. Het telt nu 1,9 miljoen inwoners en er wonen 80 nationaliteiten. De Russen zijn met 65 à 70% de grootste groep, de Oekraïners de tweede – met 10 à 15%. In oppervlakte (26.081 km²) [lees verder]

De wraak van Poetin

Recensie Jef Abbeel - 13/05/2022
De auteur van De wraak van Poetin, Hubert Smeets, is medewerker van de NRC en medeoprichter van Raam op Rusland. Dit boek is de zesde ‘herziene’ druk van zijn boek uit september 2015. Van die ‘herziening’ heb ik echter niets gemerkt want alles eindigt in 2015.
Vernederd Rusland
Het [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.