‘1919’ in kort bestek

Schrijven dat 1919 vooral voor Europa een bijzonder jaar was, staat gelijk met het inintrappen van een open deur. Het afwikkelen van de wapenstilstand van november 1918 gebeurde in een klimaat van sociale onrust en van revoluties die zowat in heel Europa plaatsvonden. Maar vooral dan in Midden- en Oost-Europa. In Rusland was er een burgeroorlog aan de gang, in Duitsland leek de politieke impasse compleet en in Oostenrijk en Hongarije braken extreemlinkse opstanden uit. Ook in Brussel waren er rellen, maar toch hield koning Albert I er zijn blijde intrede op 22 november. Toen hij naar het parlement trok had hij de blauwdruk van een nieuw België in zijn hand. Blauwdruk die hij in Loppem geschreven had, en die zonder grondwetsherziening zou worden doorgedrukt.

Compensaties

Tijdens de onderhandelingen op het vredescongres van Versailles wilde de Belgische regering meespelen op het internationale naoorlogse forum. In werkelijkheid kwam Poor Little Belgiumnauwelijks aan bod. De compensaties waren ontgoochelend te noemen. Herstelbetalingen kreeg het wel toebedeeld maar minder dan verwacht. De gevraagde gebiedsuitbreiding werd er weggelachen. Daarvoor kwamen er wel jarenlange gespannen relaties met Nederland. Compensatie kreeg het in de vorm van de Duitse kantons Eupen en Malmédy en het ministaatje Moresnet. Oh ja, het Afrikaanse mandaatgebied Burundi en Rwanda (voormalig Duits koloniaal gebied) kreeg België ook nog toegeschoven. Verder was het huilen met de pet op bij de Belgische nationalisten en annexionisten.

Isolationisten

Bij het eigenlijke overleg in Versailles was Duitsland niet betrokken wat in grove tegenstelling was met de onderhandelingen tijdens het Congres van Wenen in 1814-1815 toen het verslagen Frankrijk wel aanwezig was en een flink deel in de pap kon brokken. In 1919 kon Duitsland enkel aanwezig zijn tijdens het slotakkoord. Gesprekken tussen overwinnaars en overwonnenen vonden nimmer plaats. De Duitsers dienden het verdrag van Versailles aan te nemen en konden er geen letter aan veranderen. Niet ondertekenen betekende onmiddellijk oorlog op Duits grondgebied en een voortzetting van de blokkade, die toen al hongersnood in grote delen van het land veroorzaakte. Het was de totale vernedering en terecht werd het als een dictaat beschouwd. Toen al, in juni 1919, was er ook aan geallieerde kant al felle tegenkanting. De Britse econoom Keynes waarschuwde dat een dergelijk verdrag tot een nieuwe oorlog zou leiden. In de Verenigde Staten weigerden isolationisten in het congres het verdrag goed te keuren en werd president Wilson openlijk vernederd. Hoewel hij de Volkenbond als zijn geesteskind beschouwde, weigerden de Amerikanen er deel van uit te maken. Zij trokken hun handen af van Europa.

Baltia

Doorbraak-medewerker Johan van Duyse schreef met zijn boek 1919: een jaar van (on)vrede in kort bestek een prettig leesbaar overzicht van een jaar waarin Versailles, de wederopbouw en de wereldwijde Spaanse griep de toon aangaven. Zijn boek valt in twee delen uiteen. Enerzijds over Versailles en de gevolgen ervan en anderzijds hoe het leven, vooral dan in België, hernomen werd. Zo schrijft hij boeiende passages hoe de voormalige Congo-gouverneur Herman Baltia met koloniale maatregelen de nieuwgewonnen gewesten Eupen-Malmédy bestuurde (1919-1925). Eens moet toch de volledige geschiedenis van de Oostkantons te boek gesteld worden.

Verder lezen we van de hand van de WO I-specialist die de auteur is, hoe oorlogstoeristen en oorspronkelijke bewoners ongeveer tegelijkertijd in de verwoeste gewesten terecht kwamen, en de spanningen die hieruit voortvloeiden. Voor vele terugkeerders was de thuiskomst des te confronterend daar ze de officiële berichten over de ‘totaal verwoeste gewesten’ niet letterlijk hadden geloofd.

Daarnaast besteedt Van Duyse ook aandacht aan de frustraties en de hoop van de gewezen frontsoldaten, de Chinese werkkrachten, de honderden oorlogsmonumenten en de eerste sportevenementen in het gewezen frontgebied.

Tot nu toe lazen we, kortom, geen beter overzicht van het sleuteljaar 1919.

 

Morgen, 21 juli, start een vierdelige zomerreeks van Pieter Jan Verstraete over de oorlog na de oorlog. Op 11 november 1918 kende West-Europa een wapenstilstand, maar in Midden- en Oost-Europa was het nog lang niet gedaan…

1919 | Van Duyse Johan

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

"1919: Een jaar van (on)vrede" is het kleine verhaal over de grote geschiedenis van 1919, over de onvoorstelbare impact van dat ‘grote’ op de kleine mens en zijn omgeving. Want op 12 november 1918 ging de wereld niet zomaar over tot de orde van de dag. Tijdens [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

Operatie Barbarossa: keerpunt in de Tweede Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/01/2022
Op 22 juni 2021 was het tachtig jaar geleden dat de grootste invasie te land uit de wereldgeschiedenis plaatsvond. Toen viel een gigantisch Duits leger van 3,3 miljoen man (onderverdeeld in drie legergroepen en 150 divisies) over een frontbreedte van meer dan drieduizend km, van de Baltische kust tot [lees verder]

Benito Mussolini of de ‘eerste politieke popster’

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/12/2021
De Italiaanse fascistische leider Benito Mussolini is steeds omgeven geweest door mythes en legendes. Hij heeft daar zelf hard toe bijgedragen. Immers al vroeg ontdekte hij de mogelijkheden van de publieke media te eigen bate. Hij was de ‘eerste popster in de politiek’, schrijft zijn meest recente [lees verder]

De verkeerde doden

Recensie Pieter Jan Verstraete - 07/11/2021
Zes miljoen Fransen werden slachtoffer van de Groote Oorlog: dood, gewond, ziek of vermist. Van hen werden er 668 geëxecuteerd door hun eigen land. De laatste jaren komt hun tragisch lot meer en meer ter sprake en is er controverse rond het onderwerp.
Waren het alleen maar arme stakkers die de [lees verder]

“Weg met die moffen!” Nederland discrimineert Duitse landgenoten

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/10/2021
Onmiddellijk na de bevrijding nam de Nederlandse overheid al de bezittingen van de Nederlandse Duitsers in beslag, en dat ongeacht hun politieke voorkeur of gedrag tijdens de oorlog. Deze beslissing ging terug op een verklaring van de Nederlandse regering in Londense ballingschap op 20 oktober 1944, [lees verder]

Fotoboek over het Oostfront

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/09/2021
Een nieuw fotoboek over Vlaamse vrijwilligers aan het Oostfront (1941-1944) toont ons vooral scènes uit het dagelijks leven van “onze jongens aan het Oostfront”, zoals het toen heette. Interessant is vooreerst dat een groot aantal van deze foto’s nooit eerder werd gepubliceerd.
Werkelijkheid [lees verder]

De aantrekkingskracht van Joris Van Severen

Recensie Pieter Jan Verstraete - 12/09/2021
Binnen de historiografie van de Vlaamse Beweging zijn Cyriel Verschaeve en Joris Van Severen de twee figuren bij uitstek over wie de meeste publicaties werden geschreven.
Terwijl je van de eerste maar moeilijk kunt beweren dat hij nog enige aantrekkingskracht uitoefent, is het tegendeel waar wat [lees verder]

Filip de Pillecyn als journalist tijdens de Duitse bezetting

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/08/2021
Al eerder verscheen er journalistiek werk van Filip de Pillecyn (1891-1962) in boekvorm. We denken dan vooral aan de bundel Kiespijn der ziel (1981), verzameld en ingeleid door Richard Baeyens dat werk bevatte van De Pillecyn verschenen in het interbellum en onmiddellijk na de bezetting (onder meer in [lees verder]

Een vlug vergeten hoofdzonde

Recensie Pieter Jan Verstraete - 11/08/2021
De in 1975 in Stockholm geboren Maria Grund bracht het grootste deel van haar loopbaan door in de film- en mediabranche. Daardoor woonde ze afwisselend in Londen en New York. Thans woont ze op het Zweedse eiland Gotland, en brengt ze haar tijd al schrijvende door. De hoofdzonde is haar debuut als detectiveschrijfster.
[lees verder]

Moord en doodslag in Friesland

Recensie Pieter Jan Verstraete - 04/08/2021
 De auteur Anita Terpstra werd in 1974 in het Friese Hallum geboren, en is bedrijvig als journaliste. In 2009 debuteerde ze als misdaadauteur met Nachtvlucht. Voor haar thriller Samen werd ze in 2017 genomineerd voor de Gouden Strop. Daarnaast schreef ze ook enkele non-fictieboeken. 
Altaar
[lees verder]

Adolf Hitler was helemaal geen eenzaat

Recensie Pieter Jan Verstraete - 25/07/2021
In haar nieuw boek vertelt de Duitse historica Heike B. Görtemaker op overtuigende wijze en aan de hand van een overweldigende hoeveelheid bronnenmateriaal hoe de Duitse dictator Adolf Hitler zich met een hechte kring vertrouwelingen omringde, die hij als zijn surrogaatfamilie beschouwde. Zelfs na de [lees verder]

Samuel Morse bestond echt, en het is zijn code

Recensie Pieter Jan Verstraete - 24/07/2021
Het voorliggende verhaal behoort tot het domein van de literaire fictie. De Amerikaan Samuel Morse (1791-1872) bestond echter echt en ook delen van zijn leven en werk zijn gebaseerd op historische bronnen. Het lag echter niet in de bedoeling van romanschrijfster Nathalie Briessinck, die eerder debuteerde [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.