‘1919’ in kort bestek

Schrijven dat 1919 vooral voor Europa een bijzonder jaar was, staat gelijk met het inintrappen van een open deur. Het afwikkelen van de wapenstilstand van november 1918 gebeurde in een klimaat van sociale onrust en van revoluties die zowat in heel Europa plaatsvonden. Maar vooral dan in Midden- en Oost-Europa. In Rusland was er een burgeroorlog aan de gang, in Duitsland leek de politieke impasse compleet en in Oostenrijk en Hongarije braken extreemlinkse opstanden uit. Ook in Brussel waren er rellen, maar toch hield koning Albert I er zijn blijde intrede op 22 november. Toen hij naar het parlement trok had hij de blauwdruk van een nieuw België in zijn hand. Blauwdruk die hij in Loppem geschreven had, en die zonder grondwetsherziening zou worden doorgedrukt.

Compensaties

Tijdens de onderhandelingen op het vredescongres van Versailles wilde de Belgische regering meespelen op het internationale naoorlogse forum. In werkelijkheid kwam Poor Little Belgiumnauwelijks aan bod. De compensaties waren ontgoochelend te noemen. Herstelbetalingen kreeg het wel toebedeeld maar minder dan verwacht. De gevraagde gebiedsuitbreiding werd er weggelachen. Daarvoor kwamen er wel jarenlange gespannen relaties met Nederland. Compensatie kreeg het in de vorm van de Duitse kantons Eupen en Malmédy en het ministaatje Moresnet. Oh ja, het Afrikaanse mandaatgebied Burundi en Rwanda (voormalig Duits koloniaal gebied) kreeg België ook nog toegeschoven. Verder was het huilen met de pet op bij de Belgische nationalisten en annexionisten.

Isolationisten

Bij het eigenlijke overleg in Versailles was Duitsland niet betrokken wat in grove tegenstelling was met de onderhandelingen tijdens het Congres van Wenen in 1814-1815 toen het verslagen Frankrijk wel aanwezig was en een flink deel in de pap kon brokken. In 1919 kon Duitsland enkel aanwezig zijn tijdens het slotakkoord. Gesprekken tussen overwinnaars en overwonnenen vonden nimmer plaats. De Duitsers dienden het verdrag van Versailles aan te nemen en konden er geen letter aan veranderen. Niet ondertekenen betekende onmiddellijk oorlog op Duits grondgebied en een voortzetting van de blokkade, die toen al hongersnood in grote delen van het land veroorzaakte. Het was de totale vernedering en terecht werd het als een dictaat beschouwd. Toen al, in juni 1919, was er ook aan geallieerde kant al felle tegenkanting. De Britse econoom Keynes waarschuwde dat een dergelijk verdrag tot een nieuwe oorlog zou leiden. In de Verenigde Staten weigerden isolationisten in het congres het verdrag goed te keuren en werd president Wilson openlijk vernederd. Hoewel hij de Volkenbond als zijn geesteskind beschouwde, weigerden de Amerikanen er deel van uit te maken. Zij trokken hun handen af van Europa.

Baltia

Doorbraak-medewerker Johan van Duyse schreef met zijn boek 1919: een jaar van (on)vrede in kort bestek een prettig leesbaar overzicht van een jaar waarin Versailles, de wederopbouw en de wereldwijde Spaanse griep de toon aangaven. Zijn boek valt in twee delen uiteen. Enerzijds over Versailles en de gevolgen ervan en anderzijds hoe het leven, vooral dan in België, hernomen werd. Zo schrijft hij boeiende passages hoe de voormalige Congo-gouverneur Herman Baltia met koloniale maatregelen de nieuwgewonnen gewesten Eupen-Malmédy bestuurde (1919-1925). Eens moet toch de volledige geschiedenis van de Oostkantons te boek gesteld worden.

Verder lezen we van de hand van de WO I-specialist die de auteur is, hoe oorlogstoeristen en oorspronkelijke bewoners ongeveer tegelijkertijd in de verwoeste gewesten terecht kwamen, en de spanningen die hieruit voortvloeiden. Voor vele terugkeerders was de thuiskomst des te confronterend daar ze de officiële berichten over de ‘totaal verwoeste gewesten’ niet letterlijk hadden geloofd.

Daarnaast besteedt Van Duyse ook aandacht aan de frustraties en de hoop van de gewezen frontsoldaten, de Chinese werkkrachten, de honderden oorlogsmonumenten en de eerste sportevenementen in het gewezen frontgebied.

Tot nu toe lazen we, kortom, geen beter overzicht van het sleuteljaar 1919.

 

Morgen, 21 juli, start een vierdelige zomerreeks van Pieter Jan Verstraete over de oorlog na de oorlog. Op 11 november 1918 kende West-Europa een wapenstilstand, maar in Midden- en Oost-Europa was het nog lang niet gedaan…

1919 | Van Duyse Johan

Paperback / softback | Nederlands | Geschiedenis algemeen

"1919: Een jaar van (on)vrede" is het kleine verhaal over de grote geschiedenis van 1919, over de onvoorstelbare impact van dat ‘grote’ op de kleine mens en zijn omgeving. Want op 12 november 1918 ging de wereld niet zomaar over tot de orde van de dag. Tijdens [lees verder...]

In stock

Meer berichtjes van Pieter Jan Verstraete

Joseph Roth: een zwalpende meesterverteller en razende journalist

Recensie Pieter Jan Verstraete - 27/01/2023
Met zijn biografie over de Oostenrijkse romanschrijver en excellente journalist Joseph Roth schreef de Engelse verslaggever Keiron Pim als eerste voor zijn taalgebied het levensverhaal van deze eeuwige zwerver en zuipschuit. De vertaling is tevens de eerste Roth-biografie die in de Lage Landen bij de [lees verder]

Het trollenleger van J.K. Rowling: zesde Cormoran Strike-detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/01/2023
Na haar succes met de Harry Potter-boekenreeks legde Joanne K. Rowling zich toe op het misdaadgenre. Onder het pseudoniem Robert Galbraith begon ze te schrijven aan een serie detectives onder de noemer Cormoran Strike (zie ook Doorbraak van 27 december 2020). Ook deze reeks groeide uit tot een immens [lees verder]

Atoomoorlog op het nippertje voorkomen: de Cubacrisis van 1962

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/12/2022
In oktober 1962 kwam het haast tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In zijn nieuw boek De Afgrond laat de Britse historicus Max Hastings aan de hand van nieuwe bronnen zien hoe door een kettingreactie van misverstanden de spanningen tussen 16 tot en met 28 oktober steeds [lees verder]

Een journaliste in een politieteam

Recensie Pieter Jan Verstraete - 13/12/2022
In het echte leven werkt Carina van Leeuwen (1959) voor de politie van Amsterdam, waar ze als inspecteur werkt als forensisch specialist in het cold case team — het onderzoeken van onopgeloste moorden uit het verleden na nieuwe aanwijzingen. Daarvoor werkte ze als operatieassistente in diverse ziekenhuizen.
[lees verder]

Van Uilenspiegel tot Roeland: een degelijke geschiedenis van het Vlaams Huis in Gent

Recensie Pieter Jan Verstraete - 08/12/2022
Vele jaren lang bewaarde Oswald van Ooteghem het archief van het Vlaams Huis in Gent. Enkele jaren geleden vroeg hij de Leuvense historicus Peter van Windekens om er de geschiedenis van te schrijven.
Wie Van Windekens enigszins kent, weet dat hij een ervaren ‘archiefrat’ is die de onderste [lees verder]

Een ‘donker’ toerist reist kriskras door Europa: een beleving

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/11/2022
In zijn vorig boek Het lijk van de dictator (2020) deed de gewezen hoogleraar Luc Rasson (1956) verslag over het overlijden en vooral het lange naleven van drie Europese dictators: Mussolini, Franco en Pétain. Hij deed dit met veel verve en vanuit een persoonlijke invalshoek. Thans ligt zijn tweede [lees verder]

Twaalf Europese ‘makers’ van geschiedenis en hun tijd

Recensie Pieter Jan Verstraete - 10/11/2022
In zijn nieuwste boek Persoonlijkheid en macht onderzoekt de bekende Britse historicus en Hitler-biograaf Ian Kershaw hoe twaalf Europese staats- en regeringsleiders met verschillende achtergronden en uit verschillende politieke systemen macht konden verwerven en uitoefenen, en in hoeverre die macht [lees verder]

Stormval: een prachtige Scandinavische detective

Recensie Pieter Jan Verstraete - 26/10/2022
Stormval brengt ons terug naar het einde van de vorige eeuw toen in Norrland of de noordelijkste landsdelen van Zweden een zestienjarig meisje, Lina Straved verdween. Iedereen ging ervan uit dat ze vermoord werd. De in zichzelf gesloten dader Olaf Hagström was een veertienjarige jongen, die na dagenlange [lees verder]

Mussert schuldig aan moord?

Recensie Pieter Jan Verstraete - 15/10/2022

We schrijven zomer 1940. Nederland en andere West-Europese landen zijn bezet door de Duitsers. In Den Haag installeren ze zich. Tal van gebouwen zijn in beslag genomen. Hun bestuurs-, militaire- en politieapparaten beginnen zich meer en meer te moeien met het Nederlandse bestuur. Nog kan de Nederlandse [lees verder]

Wie valt er nog te vertrouwen…

Recensie Pieter Jan Verstraete - 23/09/2022
Eerder mochten we hier de vorige thriller Rookgordijn van het Noorse auteursduo Jørn Lier Horst (oud-rechercheur) en Thomas Enger (journalist)  bespreken. In hun derde gemeenschappelijke thriller Slagzij (Noors: Slagside) bewijzen ze andermaal hun kunnen. Beiden zijn goed op elkaar ingespeeld.
Interne [lees verder]

Cyriel Verschaeve als beeldhouwer, een leerrijke inventaris

Recensie Pieter Jan Verstraete - 17/07/2022
Op het voorbije Cyriel Verschaeve-colloquium op 2 juli in Alveringem liet referaathouder Paul Verbraeken zijn toehoorders weten, dat Verschaeve (1874-1949) in zijn boetseerwerk, “hoe geïnspireerd en gedreven ook”, het nodige vakmanschap ontbrak. Een echte scholing, opleiding had hij nooit genoten. [lees verder]

De Friezen en de Eerste Wereldoorlog

Recensie Pieter Jan Verstraete - 30/06/2022
Direct na het losbarsten van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 stelde Winston Churchill, toen minister van Marine, aan het kabinet voor om het Nederlandse Waddeneiland Ameland met 3000 mariniers te gaan bezetten. Hij wilde er een vlootbasis uitbouwen om van daaruit de Duitse Bocht, alsook Denemarken [lees verder]

0
    0
    Jouw winkelmand
    Jouw winkelmand is leeg
      Bereken verzending
      Bon toepassen

      Bedankt!

      Je link is opgenomen. Hartelijk dank. We bekijken en plaatsen die zo snel mogelijk. Klik ‘Nog een link ingeven’ om een nieuwe link in te geven of klik op Terug om terug te gaan naar de vorige pagina.